Pecz i jego zabytki – przewodnik po najstarszym mieście Węgier

Plac Széchenyi tér 

Zdecydowanie jest to najlepsze miejsce, aby zacząć odkrywanie miasta Pecz. Jego unikalną cechą  jest lekko nieregularny kształt i delikatnie wznosząca się powierzchnia. Każdy krok odsłania nieco inną perspektywę – raz dominującą kopułę dawnego meczetu, innym razem pastelowe fasady kamienic. Centralnym punktem przestrzeni jest monumentalny budynek Kościoła – Meczetu Gazi Kasima Paszy. Wzniesiony w XVI wieku podczas panowania osmańskiego, dziś pełni funkcję kościoła katolickiego. Masywna kopuła, grube mury i wyraźne detale architektoniczne przyciągają wzrok z każdego miejsca placu. 

Otaczające plac kamienice tworzą harmonijną ramę dla tej dominanty. Ich barokowe i klasycystyczne elewacje, często w odcieniach jasnej żółci, różu czy kremu, nadają przestrzeni elegancji i lekkości. Na parterach mieszczą się kawiarnie, restauracje i małe sklepy, dzięki którym plac nigdy nie jest pusty. 

Ważnym elementem placu jest także barokowa Kolumna Trójcy Świętej, wzniesiona w XVIII wieku jako wotum po ustąpieniu epidemii dżumy. Bogato zdobione rzeźby świętych i aniołów przypominają o dawnych dramatycznych wydarzeniach, które dotknęły miasto. To detal, który łatwo przeoczyć w pierwszej chwili, ale warto zatrzymać się przy nim na moment i przyjrzeć się kunsztowi wykonania.

Széchenyi tér jest również punktem orientacyjnym. Stąd w kilka minut możemy dojść do najważniejszych atrakcji miasta – wąskich uliczek starówki, muzeów, galerii sztuki czy historycznych świątyń. Tuż obok rozpoczyna się ulica Király, główny deptak miasta, pełen restauracji i klubów. Dzięki temu plac naturalnie staje się miejscem spotkań i początkiem dalszych wędrówek. Rozpoczynając zwiedzanie właśnie tutaj, łatwo wczuć się w rytm miasta. Plac pozwala zobaczyć Pécs w pigułce – jego wielokulturową historię, akademicką energię i południowy charakter. 

Plac Széchenyi tér 

Kościół – Meczet Gazi Kasima Paszy

Jak już wspomniałem, Kościół – Meczet Gazi Kasima Paszy to bez wątpienia najważniejsza budowla na placu Széchenyiego i jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Pécs. Jego masywna bryła, zwieńczona charakterystyczną kopułą, dominuje nad przestrzenią placu. 

Świątynia została wzniesiona w XVI wieku, w okresie panowania osmańskiego, kiedy miasto znajdowało się pod kontrolą Imperium Osmańskiego. Budowę przypisuje się paszy Gazi Kasimowi, od którego imienia pochodzi nazwa obiektu. Meczet powstał w miejscu wcześniejszego kościoła chrześcijańskiego, choć po wyparciu Turków budowla została ponownie przekształcona w kościół katolicki. Pomimo wielu zmian, sporo elementów architektonicznych zachowano, tworząc przez to ciekawe połączenie.

Z zewnątrz budynek przyciąga uwagę proporcjami. Centralna kopuła osadzona jest na masywnej, niemal kwadratowej podstawie. Grube mury, okna i oszczędne zdobienia nadają całości surową elegancję. Minaret nie przetrwał do naszych czasów, ale sama bryła wciąż wyraźnie zdradza swoje osmańskie dziedzictwo i pochodzenie. Warto obejść budynek dookoła, by zobaczyć, jak światło inaczej układa się na kamiennej elewacji w zależności od pory dnia.

Charakterystyczny ołtarz w świątyni

Wnętrze jest równie interesujące jak fasada. Po przekroczeniu progu uwagę zwraca przestrzeń pod kopułą – jasna, harmonijna, skupiona wokół centralnego punktu. Zachowały się fragmenty oryginalnych islamskich zdobień i inskrypcji, w tym cytaty z Koranu, które subtelnie wpisano w strukturę ścian. Jednocześnie widoczne są elementy chrześcijańskie, takie jak ołtarz i obrazy. 

To niezwykłe połączenie sprawia, że świątynia jest miejscem dialogu kultur, zapisanym w kamieniu i tynku. Wnętrze jest stosunkowo oszczędne w dekoracjach, dzięki czemu łatwo skupić się na architekturze – łukach, przejściach i proporcjach. 

Kościół – Meczet Gazi Kasima Paszy jest nie tylko zabytkiem, ale również ważnym symbolem tożsamości miasta. Pecz przez wieki znajdował się na styku kultur – węgierskiej, osmańskiej, chorwackiej i niemieckiej. Każda warstwa architektoniczna świątyni opowiada inną historię, ale razem tworzą spójną całość.

Kolumna Trójcy Przenajświętszej i świątynia

Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła

Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pécs to bez wątpienia najważniejsza świątynia miasta i jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli południowych Węgier. Jej cztery charakterystyczne wieże dominują nad panoramą historycznego centrum, a monumentalna bryła przypomina o tym, jak głębokie i wielowarstwowe są dzieje tego miejsca. 

Historia katedry sięga początków państwowości węgierskiej. Na początku XI wieku, za panowania św. Stefana, w Pécs utworzono biskupstwo, co automatycznie uczyniło miasto jednym z najważniejszych ośrodków religijnych w kraju. Pierwsza katedra powstała najprawdopodobniej w tym właśnie okresie. Była to budowla romańska, masywna i surowa w formie, odpowiadająca duchowi wczesnego średniowiecza. Niestety, przez wieki świątynia była wielokrotnie niszczona – przez pożary, najazdy oraz trzęsienia ziemi – i odbudowywana, co sprawiło, że jej obecny wygląd jest efektem licznych przebudów.

Dzisiejsza forma katedry w dużej mierze pochodzi z XIX wieku, kiedy przeprowadzono gruntowną rekonstrukcję w stylu neoromańskim. Prace rozpoczęły się w latach 80. XIX wieku pod kierunkiem architekta Frigyesa Schmidta. Celem było przywrócenie świątyni romańskiego charakteru, nawiązującego do jej średniowiecznych korzeni. Efektem jest monumentalna budowla o harmonijnych proporcjach, z czterema wieżami zwieńczonymi stożkowatymi hełmami, które nadają jej wyrazisty i rozpoznawalny profil.

Ołtarz w świątyni

Fasada przyciąga uwagę bogatą dekoracją rzeźbiarską. Portal wejściowy zdobią sceny biblijne oraz figury apostołów, które podkreślają dedykację świątyni świętym Piotrowi i Pawłowi. Kamienne detale są starannie opracowane i doskonale komponują się z jasną elewacją. Warto obejść budynek dookoła – z każdej strony prezentuje się nieco inaczej, a subtelne różnice w detalach zdradzają kolejne etapy przebudowy.

Wnętrze jest przestronne i jasne, z wyraźnie zaznaczonym podziałem na nawę główną i boczne. Neoromański charakter widoczny jest w półkolistych arkadach, masywnych kolumnach i dekoracyjnych kapitelach. Ściany zdobią malowidła o tematyce biblijnej oraz ornamentalne wzory, które nadają przestrzeni elegancji i spójności stylistycznej. Ołtarz główny stanowi centralny punkt wnętrza, a jego kompozycja harmonijnie łączy się z architekturą prezbiterium.

Bardzo ciekawym elementem świątyni jest krypta, która zachowała fragmenty najwcześniejszych struktur. Z tego tytułu możemy tutaj najlepiej poczuć ciągłość historii – od średniowiecza po czasy nowożytne. W podziemiach znajdują się groby dawnych biskupów oraz relikty starszych faz budowy. To miejsce szczególnie interesujące dla osób fascynujących się historią architektury sakralnej.

Katedra w Pécs odegrała istotną rolę także w okresie panowania osmańskiego w XVI i XVII wieku. W czasie tureckiej okupacji wiele kościołów w mieście przekształcono w meczety, jednak katedra (choć ucierpiała) po odzyskaniu miasta przez Habsburgów ponownie stała się centrum życia religijnego. Kolejne stulecia przyniosły barokowe modyfikacje, zanim w XIX wieku zdecydowano się na wspomnianą rekonstrukcję w duchu historyzmu.

Na zakończenie zwiedzania polecam wejść na jedną z wież, skąd roztacza się widok na dachy starego miasta i wzgórza otaczające Pécs. Odwiedzając Pecz trudno wyobrazić sobie pominięcie tej budowli. Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła jest świadectwem trwałości tradycji oraz ambicji artystycznych kolejnych pokoleń mieszkańców Pécs – i właśnie dlatego stanowi jeden z najcenniejszych zabytków całych Węgier.

Wewnątrz krypty

Wczesnochrześcijańska Nekropolia 

Dla wielu turystów jest to najcenniejsze i najbardziej niezwykłe miejsce w całym mieście, pozwalające cofnąć się myślami do czasów, gdy dzisiejszy Pecz funkcjonował jako rzymskie Sopianae. Wśród współczesnej zabudowy, w pobliżu wzgórza katedralnego, kryje się podziemny świat sprzed ponad szesnastu stuleci – świat pierwszych chrześcijańskich wspólnot, ich wiary, symboliki i sposobu postrzegania życia oraz śmierci. Ta przestrzeń odsłania antyczne korzenie miasta i pokazuje, że jego historia sięga znacznie dalej niż średniowieczne mury czy osmańskie zabytki.

Nekropolia powstała w IV wieku, w okresie późnego Cesarstwa Rzymskiego, gdy chrześcijaństwo zaczęło stopniowo wychodzić z ukrycia i zyskiwać oficjalne uznanie. Właśnie wtedy na obrzeżach ówczesnego miasta zaczęto wznosić podziemne komory grobowe oraz nadziemne kaplice cmentarne, łączące funkcję miejsca pochówku z przestrzenią modlitwy. Kompleks ten wyróżnia się na tle innych stanowisk archeologicznych Europy Środkowej skalą oraz stanem zachowania, co sprawiło, że został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako unikatowe świadectwo wczesnego chrześcijaństwa w regionie dawnej Panonii.

Fundamenty kaplicy

Zwiedzanie nekropolii to stopniowe zagłębianie się w podziemną strukturę miasta sprzed wieków. Schodząc w dół, trafiamy do kamiennych komór grobowych o zróżnicowanej architekturze. Część z nich posiada dwupoziomową konstrukcję – dolna część była przeznaczona na pochówki, natomiast górna pełniła funkcję kaplicy, w której rodziny i wspólnota mogły modlić się za zmarłych. Takie rozwiązanie świadczy o rozwiniętej organizacji społecznej oraz o silnym zakorzenieniu wiary w codziennym życiu mieszkańców Sopianae.

Wrażenie robią zachowane malowidła ścienne, które mimo upływu czasu nadal pozwalają dostrzec bogactwo symboliki i kunszt artystyczny. Freski przedstawiają motywy biblijne, takie jak Arka Noego, prorocy czy sceny odnoszące się do zbawienia i życia wiecznego. Wśród najczęściej pojawiających się motywów znajduje się Dobry Pasterz – symbol Chrystusa opiekującego się wiernymi. Te przedstawienia nie były jedynie dekoracją; miały głęboki sens teologiczny i niosły przesłanie nadziei, szczególnie istotne w kontekście miejsca pochówku. W sztuce tej wyraźnie widać wpływy tradycji rzymskiej, połączone z nową symboliką chrześcijańską, co czyni nekropolię miejscem wyjątkowego spotkania dwóch światów.

Spacer po podziemnych korytarzach pozwala uświadomić sobie, jak wyglądała duchowość pierwszych chrześcijan na tym terenie. Ich wiara była wyrażana poprzez obrazy, znaki i architekturę, a jednocześnie osadzona w realiach rzymskiego miasta prowincjonalnego. Nekropolia pokazuje, że Sopianae było ważnym ośrodkiem regionalnym, posiadającym zorganizowaną i świadomą swojej tożsamości wspólnotę religijną. To nie była przypadkowa osada, lecz miejsce o znaczeniu administracyjnym i kulturowym.

Wejście do podziemi

Kościół św. Augustyna

Podczas zwiedzania miasta Pecz polecam również oddalić się nieco od głównych tras spacerowych i ruszyć w stronę Kościoła św. Augustyna.

Historia tego miejsca sięga średniowiecza, kiedy na terenie miasta intensywnie działali Augustianie. Zakon ten, opierający się na regule św. Augustyna z Hippony, był obecny w wielu miastach Europy i odgrywał istotną rolę w życiu intelektualnym oraz religijnym. W XIV wieku augustianie osiedlili się również tutaj, zakładając klasztor oraz kościół. Ówczesne Pécs było już znaczącym ośrodkiem biskupim i akademickim, a obecność kolejnego zakonu wpisywała się w rozwój duchowy miasta. 

Niestety, burzliwe dzieje regionu nie oszczędziły tej części zabudowy. W XVI wieku, po zdobyciu miasta przez Imperium Osmańskie, wiele kościołów i klasztorów uległo zniszczeniu lub zostało przekształconych. Kompleks augustiański podupadł, a pierwotne budynki nie przetrwały w całości do naszych czasów.

Dlatego też obecna świątynia pochodzi z XVIII wieku i jest efektem odbudowy miasta po wyparciu Turków pod koniec XVII stulecia. Był to okres intensywnej reorganizacji i rekonstrukcji Pécs pod rządami Habsburgów. Wiele zniszczonych budowli sakralnych wznoszono na nowo, często w stylu barokowym, dominującym w ówczesnej architekturze Europy Środkowej. 

Kościół św. Augustyna wpisuje się właśnie w tę epokę. Jego bryła jest harmonijna, proporcjonalna i pozbawiona nadmiernej dekoracyjności. Fasada zachowuje elegancką symetrię, charakterystyczną dla baroku, a wieża kościelna stanowi wyraźny punkt orientacyjny w tej części miasta.

Również wnętrze kościoła utrzymane jest w spokojnej, klasycznej stylistyce barokowej. Centralnym punktem jest ołtarz główny poświęcony św. Augustynowi – biskupowi Hippony i jednemu z najważniejszych teologów chrześcijaństwa. To właśnie jego myśl, zawarta między innymi w „Wyznaniach” oraz „O państwie Bożym”, miała ogromny wpływ na rozwój filozofii i teologii zachodniej. W kościele można dostrzec charakterystyczne elementy epoki: delikatne złocenia, rzeźbione detale ołtarzowe, obrazy religijne oraz boczne kaplice. Nie jest to wnętrze przytłaczające rozmiarem, raczej kameralne i sprzyjające skupieniu. 

Boczne położenie kościoła sprawia, że  wizyta daje inne doświadczenie niż zwiedzanie największych zabytków. Możemy spokojnie przyjrzeć się detalom architektonicznym, usiąść na chwilę w ławce, bez tłumu turystów. Podsumowując, Kościół św. Augustyna stanowi przykład tego, jak mniejsze, mniej promowane obiekty mogą być cennym uzupełnieniem spaceru po mieście.

Synagoga

w Pécs to jeden z tych zabytków, które pozwalają spojrzeć na miasto z zupełnie innej perspektywy niż najbardziej znane atrakcje. Choć wielu turystów koncentruje się na rzymskich reliktach, katedrze czy pamiątkach z czasów osmańskich, to właśnie synagoga przypomina o wielokulturowej tożsamości miasta i o społeczności, która przez dziesięciolecia współtworzyła jego rozwój gospodarczy, intelektualny i artystyczny. 

Wizyta w tym miejscu to nie tylko kontakt z architekturą sakralną, ale również spotkanie z historią węgierskich Żydów i ich wkładem w życie miasta.

Obecny budynek synagogi został wzniesiony w latach 60. XIX wieku, w okresie, gdy Pécs dynamicznie się rozwijało. Był to czas intensywnej urbanizacji, rozwoju handlu i przemysłu, a także większej swobody religijnej na terenie monarchii austro-węgierskiej. Społeczność żydowska w Pécs rosła liczebnie i zyskiwała coraz większe znaczenie ekonomiczne, dlatego pojawiła się potrzeba stworzenia reprezentacyjnej świątyni odpowiadającej aspiracjom wiernych. Projekt powierzono wiedeńskiemu architektowi Friedrichowi von Stachowi, który zaprojektował budowlę w stylu romantycznym z wyraźnymi inspiracjami mauretańskimi – stylem chętnie wykorzystywanym w XIX-wiecznej architekturze synagogalnej w Europie Środkowej.

Z zewnątrz synagoga wyróżnia się harmonijną, symetryczną fasadą i subtelną dekoracją architektoniczną. Dominują półkoliste arkady, smukłe wieżyczki oraz duże okno w formie rozety umieszczone nad głównym wejściem. Elewacja, utrzymana w jasnej tonacji, sprawia wrażenie eleganckiej i uporządkowanej. Całość nie przytłacza skalą, lecz wyraźnie zaznacza swoją obecność w przestrzeni miejskiej. To budowla, która dobrze wpisuje się w XIX-wieczny charakter okolicznej zabudowy, a jednocześnie zachowuje indywidualny, rozpoznawalny styl.

Wnętrze synagogi zaskakuje starannie dopracowanymi detalami. Układ jest trójnawowy, z wyraźnie zaznaczoną częścią centralną. Kolumny wspierające galerie dla kobiet ozdobione są delikatnymi ornamentami, a sklepienie pokrywają dekoracyjne malowidła inspirowane motywami roślinnymi i geometrycznymi. Centralne miejsce bima – podwyższenie służące do odczytywania Tory oraz aron ha-kodesz, czyli bogato zdobiona szafa ołtarzowa przechowująca zwoje świętych ksiąg. Kompozycja wnętrza łączy elementy tradycyjne z wpływami nowoczesnymi jak na swoje czasy.

Pomnik Friedricha Schillera i Synagoga

Istotnym elementem wyposażenia są organy, które świadczą o przynależności miejscowej wspólnoty do nurtu neologicznego judaizmu, charakterystycznego dla Węgier w XIX wieku. Nurt ten wprowadzał umiarkowane reformy liturgiczne, starając się pogodzić tradycję z nowoczesnością. Dzięki znakomitej akustyce budynku synagoga stała się również przestrzenią koncertową – do dziś odbywają się tu wydarzenia muzyczne i kulturalne, które przyciągają nie tylko członków gminy żydowskiej, lecz także mieszkańców i turystów.

Historia tego miejsca ma jednak także bolesny wymiar. W czasie II wojny światowej społeczność żydowska w Pécs, podobnie jak w wielu innych miastach Węgier, została dotknięta deportacjami i prześladowaniami. Znaczna część miejscowych Żydów zginęła w obozach zagłady. Po wojnie liczba wiernych drastycznie się zmniejszyła, a życie religijne już nigdy nie wróciło do skali sprzed 1939 roku. Na terenie synagogi znajduje się pomnik upamiętniający ofiary Holokaustu, który stanowi ważny element pamięci historycznej miasta.

Dziś synagoga w Pécs pełni podwójną rolę – jest miejscem kultu oraz zabytkiem otwartym dla odwiedzających. Zwiedzając ją, można poznać nie tylko architekturę i sztukę sakralną, lecz także fragment historii miasta, który nie zawsze jest szeroko omawiany w popularnych przewodnikach. Warto zatrzymać się tu na chwilę podczas spaceru po centrum, aby lepiej zrozumieć, jak różnorodne kulturowo było i jest Pécs.

Wizyta w synagodze pozwala zobaczyć miasto jako przestrzeń spotkania różnych religii i tradycji – katolickiej, protestanckiej, muzułmańskiej i żydowskiej. To właśnie ta wielowarstwowość sprawia, że Pécs ma tak bogatą tożsamość historyczną. Synagoga nie jest jedynie zabytkiem architektonicznym; jest świadectwem obecności ludzi, którzy przez pokolenia budowali lokalną społeczność, rozwijali handel, kulturę i edukację. 

Wnętrze świątyni

Fabryka Porcelany Zsolnay 

Nie ulega wątpliwości, że Zsolnay to najważniejsza marka w historii miasta Pecz i zarazem symbol przemysłowego oraz artystycznego dziedzictwa całych Węgier. Opowieść o tym mieście nie byłaby pełna bez historii rodziny Zsolnay, która w XIX wieku przekształciła niewielki warsztat ceramiczny w przedsiębiorstwo o międzynarodowej renomie. Dziś dawna fabryka jest nie tylko świadectwem rozwoju techniki i wzornictwa, ale również jedną z najciekawszych atrakcji turystycznych miasta.

Początki manufaktury sięgają 1853 roku, kiedy Miklós Zsolnay przejął mały zakład ceramiczny. Prawdziwy rozkwit firmy nastąpił jednak pod kierownictwem jego syna, Vilmos Zsolnay, który nadał produkcji nową jakość i kierunek rozwoju. Vilmos nie tylko rozumiał potencjał rynku, ale również inwestował w badania technologiczne i współpracę z artystami. Dzięki temu fabryka szybko zaczęła wyróżniać się na tle innych europejskich producentów ceramiki. Wyroby Zsolnay zdobywały liczne nagrody na wystawach światowych, otwierając firmie drogę do międzynarodowej ekspansji.

Wśród najważniejszych osiągnięć technologicznych manufaktury znajduje się opracowanie charakterystycznej glazury eozynowej. Eozyna nadaje ceramice metaliczny, opalizujący połysk, który zmienia barwę w zależności od kąta padania światła. Odcienie zieleni, złota, purpury czy czerwieni sprawiają, że powierzchnia wydaje się niemal żywa. Efekt ten wymagał precyzyjnej kontroli procesu wypału i składu chemicznego szkliwa, co czyniło produkcję skomplikowaną i wymagającą doświadczenia. Dzięki tej innowacji wyroby Zsolnay stały się szczególnie popularne w okresie secesji, kiedy ceniono dekoracyjność i organiczne formy.

Jedna z licznych fontann Zsolnay, na Placu Jókai

Fabryka nie ograniczała się do produkcji porcelany stołowej czy figurek dekoracyjnych. Dużą część działalności stanowiły elementy architektoniczne: dachówki, płytki, detale fasadowe, a nawet rzeźby ceramiczne zdobiące budynki publiczne i prywatne. Wiele przykładów tej ceramiki możemy zobaczyć do dziś w Budapeszcie, jak i również w samym Pecz. Charakterystyczne kolorowe dachówki Zsolnay stały się trwałym elementem krajobrazu architektonicznego regionu. W ten sposób manufaktura wpłynęła nie tylko na sztukę użytkową, lecz także na wygląd całych miast.

Na przełomie XIX i XX wieku fabryka była jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych w Pécs, dając zatrudnienie setkom pracowników. Była to firma rodzinna, w której kolejne pokolenia angażowały się zarówno w kwestie technologiczne, jak i artystyczne. Projektanci współpracujący z manufakturą tworzyli przedmioty łączące funkcjonalność z bogatą ornamentyką inspirowaną naturą, folklorem oraz sztuką Orientu. Produkty Zsolnay trafiały do zamożnych domów, hoteli i instytucji publicznych w całej Europie Środkowej.

XX wiek przyniósł jednak poważne wyzwania. Po II wojnie światowej przedsiębiorstwo zostało znacjonalizowane i włączone w struktury gospodarki socjalistycznej. Produkcja była kontynuowana, lecz zmieniły się warunki funkcjonowania firmy oraz struktura odbiorców. Część artystycznego charakteru ustąpiła miejsca produkcji bardziej masowej. Mimo to marka przetrwała trudny okres i zachowała podstawy swojego dziedzictwa technologicznego.

Po przemianach ustrojowych w latach 90. rozpoczął się nowy rozdział w historii manufaktury. Firma została zrestrukturyzowana i zaczęła ponownie podkreślać swoje tradycje artystyczne oraz unikatowe technologie. Równolegle podjęto decyzję o rewitalizacji rozległego terenu dawnej fabryki. Tak powstała Dzielnica Kultury Zsolnay – kompleks łączący zabytkową architekturę przemysłową z nowoczesnymi funkcjami kulturalnymi i edukacyjnymi. 

Fabryka Porcelany Zsolnay

Dzielnica Kultury Zsolnay 

Zwiedzanie Dzielnicy Kultury Zsolnay to wyjątkowe doświadczenie. Można zobaczyć dawne hale produkcyjne, piece ceramiczne oraz ekspozycje rozwój wzornictwa na przestrzeni dekad. W muzeum znajdują się zarówno klasyczne naczynia i serwisy, jak i bogato zdobione wazony, figurki oraz elementy architektoniczne. Szczególne wrażenie robią obiekty pokryte glazurą eozynową, które w odpowiednim świetle ujawniają pełnię swoich kolorów. Wizyta pozwala zrozumieć, jak wiele pracy, eksperymentów i precyzji wymagała produkcja na najwyższym poziomie.

Na terenie kompleksu działa również sklep firmowy oferujący współczesne wyroby marki. Można tu kupić zarówno drobne pamiątki, jak i ekskluzywne zestawy porcelany czy dekoracyjne przedmioty kolekcjonerskie. To produkty kontynuujące ponad 150-letnią tradycję rzemiosła, w których wciąż obecne są historyczne motywy i technologie.

Fabryka Zsolnay to dziś nie tylko przedsiębiorstwo, lecz także istotny element tożsamości miasta. Jej historia pokazuje, jak lokalna inicjatywa może przekształcić się w markę o międzynarodowym znaczeniu. Spacer po Dzielnicy Kultury Zsolnay stanowi doskonałe uzupełnienie zwiedzania historycznego centrum miasta. Pozwala zobaczyć Pécs jako miejsce, w którym przemysł, sztuka przenikały się przez dekady, tworząc dziedzictwo obecne do dziś w architekturze i kulturze regionu. 

Jak już wiemy, teren dawnej fabryki przez ponad sto lat był sercem produkcji porcelany i ceramiki artystycznej. Po zakończeniu najbardziej intensywnego okresu działalności, zamiast wyburzeń postawiono na kompleksową rewitalizację. Kluczowym momentem był rok 2010, kiedy Pécs pełniło rolę Europejskiej Stolicy Kultury. Wówczas zrealizowano szeroko zakrojony projekt przekształcenia dawnych zakładów w nowoczesną dzielnicę kultury, zachowując przy tym historyczny charakter architektury.

Dziś Dzielnica Kultury Zsolnay obejmuje kilkanaście odrestaurowanych budynków o charakterystycznej ceglanej zabudowie. Zachowano industrialny klimat – widoczne są dawne kominy, hale produkcyjne i detale konstrukcyjne, które przypominają o przemysłowej przeszłości miejsca. Jednocześnie przestrzeń została dostosowana do współczesnych potrzeb: powstały sale koncertowe, galerie wystawowe, przestrzenie warsztatowe, a także miejsca spotkań i odpoczynku.

Ważnym aspektem dzielnicy jest jej funkcja edukacyjna. Część budynków zajmują instytucje związane z Uniwersytetem w Pécs, a także pracownie artystyczne i przestrzenie dla młodych twórców. Organizowane są tu warsztaty ceramiczne, zajęcia dla dzieci, wykłady, festiwale i wydarzenia muzyczne. Dawna fabryka stała się platformą dla współczesnej kreatywności.

Nie brakuje tu także przestrzeni do odpoczynku. Rozległe dziedzińce, ławki i zielone skwery zachęcają do spokojnego zwiedzania bez pośpiechu. Atmosfera miejsca jest swobodna i przyjazna, a industrialne otoczenie nadaje mu unikalny charakter. Dzielnica Kultury Zsolnay jest przykładem udanej transformacji przestrzeni poprzemysłowej w nowoczesne centrum kultury. Pokazuje, że dziedzictwo przemysłowe może stać się fundamentem dla rozwoju artystycznego i społecznego. Odwiedzając to miejsce, zrozumiemy jak ogromny wpływ miała manufaktura Zsolnay na rozwój miasta oraz jak jej historia została twórczo wpisana w teraźniejszość. 

Na terenie Dzielnicy Kultury Zsolnay

Muzeum Zsolnay 

Zwiedzanie Dzielnicy Kultury naturalnie prowadzi do miejsca, które stanowi jej najważniejszy punkt – Muzeum Zsolnay. Tutaj w uporządkowany i pogłębiony sposób przedstawiona jest historia jednej z najsłynniejszych europejskich manufaktur ceramicznych. Podczas gdy spacer po dawnych halach produkcyjnych pozwala poczuć skalę przedsięwzięcia, to wizyta w muzeum daje możliwość zrozumienia, jak ogromne znaczenie miały innowacje technologiczne i artystyczne rodziny Zsolnay dla rozwoju Pecz oraz całych Węgier.

Ekspozycja muzealna została zaplanowana chronologicznie, więc zwiedzanie przypomina podróż przez kolejne dekady działalności fabryki. W pierwszych salach prezentowane są najstarsze wyroby z połowy XIX wieku – jeszcze stosunkowo proste formy użytkowe, które z czasem ustępowały miejsca coraz bardziej ambitnym projektom. Polecam zwrócić uwagę na moment, w którym niewielki zakład ceramiczny przekształcał się w nowoczesne przedsiębiorstwo o międzynarodowych aspiracjach. Dokumenty, fotografie oraz archiwalne projekty pokazują, jak konsekwentnie rozwijano technologię i wzornictwo.

Największą uwagę przyciąga jednak okres największego rozkwitu manufaktury, na przełomie XIX i XX wieku. Właśnie wtedy powstawały najbardziej rozpoznawalne dzieła, w tym obiekty pokryte charakterystyczną glazurą eozynową. W muzeum zobaczymy pełne spektrum efektów kolorystycznych tej techniki – od głębokich zieleni i turkusów, przez złociste refleksy, aż po odcienie purpury i czerwieni. Odpowiednio dobrane oświetlenie podkreśla metaliczny połysk powierzchni, dzięki czemu widać, jak bardzo zaawansowany technologicznie był to proces. Każdy eksponat pokazuje, że sukces Zsolnay nie był dziełem przypadku, lecz wynikiem wieloletnich eksperymentów i precyzyjnych badań.

Ważną częścią ekspozycji są również elementy architektoniczne. Muzeum prezentuje dachówki i ceramiczne detale fasadowe, które trafiły na budynki w całej monarchii austro-węgierskiej. Z bliska przyjrzyjmy się wzorom, które w przestrzeni miejskiej często ogląda się z dużej odległości. Dzięki temu możemy uświadomić sobie, jak istotną rolę odegrała fabryka w kształtowaniu estetyki epoki secesji oraz jak trwałe okazały się jej produkty.

Kolekcja obejmuje nie tylko porcelanę

Ekspozycja nie ogranicza się jedynie do gotowych wyrobów. Duży nacisk położono na pokazanie procesu produkcyjnego. Zwiedzający mogą zobaczyć formy odlewnicze, modele, szkice projektowe, próbki szkliw oraz przykłady półproduktów na różnych etapach wypału. Dzięki temu łatwo uświadomimy sobie, jak skomplikowany i wieloetapowy był proces tworzenia porcelany. Każdy element wymagał precyzji, doświadczenia i współpracy wielu specjalistów – od projektantów, przez rzeźbiarzy, aż po technologów odpowiedzialnych za wypał i szkliwienie.

Muzeum przybliża także historię samej rodziny Zsolnay. Fotografie, listy i dokumenty pozwalają spojrzeć na manufakturę nie tylko jako na przedsiębiorstwo, lecz również jako rodzinne przedsięwzięcie oparte na ambicji i wizji rozwoju. Sylwetki kolejnych pokoleń pokazują, jak konsekwentnie budowano markę, która z lokalnej inicjatywy przekształciła się w rozpoznawalne w całej Europie przedsiębiorstwo artystyczno-przemysłowe.

Zsolnay stanowi naturalne podsumowanie zwiedzania całej Dzielnicy Kultury. Kontynuując po obejrzeniu zrewitalizowanych hal i przestrzeni poprzemysłowych tutaj można uporządkować wiedzę i zobaczyć najważniejsze osiągnięcia manufaktury w jednym miejscu. Dla każdego, kto chce lepiej zrozumieć tożsamość miasta, muzeum stanowi punkt obowiązkowy – spokojne, merytoryczne i bogate w treści miejsce, które pozwala spojrzeć na Pécs przez pryzmat jego najbardziej znanej marki.

Kolekcja gęsi w muzeum

Muzeum Etnograficzne 

Natomiast w tej instytucji czeka na nas spokojna, wielowątkowa opowieść o ludziach, którzy przez stulecia tworzyli tożsamość południowych Węgier. W mieście znanym z zabytków i porcelany Zsolnay, muzeum etnograficzne stanowi dopełnienie tej historii – zamiast skupiać się na władcach czy architekturze, oddaje głos zwykłym mieszkańcom regionu Baranya. 

Region wokół Pécs od wieków był miejscem przenikania się kultur. Węgrzy, Niemcy (zwani Szwabami Naddunajskimi), Chorwaci, Serbowie oraz inne mniejszości żyły obok siebie, zachowując własne tradycje, a jednocześnie stopniowo przejmując elementy od sąsiadów. Ta mozaika etniczna widoczna jest w zbiorach muzeum niemal na każdym kroku. Wystawy pokazują, jak różniły się stroje, zdobnictwo, zwyczaje rodzinne czy architektura domów w zależności od pochodzenia mieszkańców. Różnice te nie były jedynie estetyczne – odzwierciedlały tożsamość, religię, strukturę społeczną i poczucie przynależności.

Wyrazistym elementem ekspozycji są tradycyjne stroje ludowe. Bogato haftowane koszule, wielowarstwowe spódnice, misternie zdobione kamizelki i charakterystyczne nakrycia głowy tworzą barwną opowieść o lokalnym rzemiośle i symbolice. Każdy haft miał swoje znaczenie, a dobór kolorów często wskazywał na wiek lub stan cywilny kobiety. W niektórych społecznościach młode dziewczęta nosiły inne wzory niż mężatki, a wdowy wyróżniały się bardziej stonowaną kolorystyką. Mężczyźni z kolei prezentowali się w prostszych, lecz równie charakterystycznych strojach, często uzupełnionych o kapelusze i elementy świadczące o wykonywanym zawodzie.

Muzeum poświęca dużo miejsca kulturze materialnej, czyli przedmiotom, które towarzyszyły ludziom na co dzień. Obejrzymy tutaj wyposażenie dawnych gospodarstw domowych: drewniane skrzynie posagowe, ręcznie tkane obrusy, naczynia kuchenne, narzędzia rolnicze oraz sprzęty używane w warsztatach rzemieślniczych. Każdy z tych obiektów jest świadectwem samowystarczalności i zaradności dawnych mieszkańców regionu. W czasach, gdy większość przedmiotów wytwarzano lokalnie, umiejętności manualne miały ogromne znaczenie. Tkactwo, garncarstwo, stolarka czy kowalstwo były nie tylko zawodem, ale i częścią kulturowej tożsamości.

.

Szczególnie interesujące są rekonstrukcje wnętrz wiejskich domów. Wchodząc do takiej zaaranżowanej przestrzeni, można zobaczyć, jak organizowano życie rodzinne: gdzie stał piec, w jaki sposób ustawiano łóżka, gdzie przechowywano żywność i odświętne stroje. Układ pomieszczeń odzwierciedlał hierarchię i funkcje poszczególnych członków rodziny. Centralnym punktem domu często był piec, wokół którego toczyło się codzienne życie – gotowanie, rozmowy, wspólne spędzanie czasu w długie zimowe wieczory.

Ważną częścią ekspozycji są również tradycje związane z kalendarzem obrzędowym. Muzeum przedstawia bożonarodzeniowe, wielkanocne, dożynkowe czy weselne tradycje i festiwale, pokazując, jak silnie życie mieszkańców było związane z rytmem natury i religii. Wesele, na przykład, było wydarzeniem o ogromnym znaczeniu społecznym – nie tylko łączyło dwie osoby, ale także dwie rodziny i często całe społeczności. Stroje, muzyka, tańce i rytuały towarzyszące ceremonii miały podkreślać rangę tego momentu.

Wizyta w Muzeum Etnograficzne jest okazją do poznania miasta od strony mniej oczywistej i niezwykle istotnej. Pokazuje ono, że historia nie składa się wyłącznie z dat i nazwisk, ale z codziennych doświadczeń ludzi, którzy pracowali, świętowali i przekazywali tradycje kolejnym pokoleniom. Wizyta tutaj to spokojna, pogłębiona lekcja historii zapisanej w tkaninach, drewnie, ceramice i ludzkich zwyczajach.

Barbakan 

Ta fortyfikacja może nie góruje nad panoramą miasta, ale ma w sobie ogromny ładunek historii i autentyczności. Spacerując po Pécs, łatwo skupić się na katedrze, zabytkach z czasów osmańskich czy kolorowej zabudowie centrum, jednak to właśnie barbakan przypomina, że miasto przez stulecia musiało się bronić i funkcjonowało jako dobrze ufortyfikowany ośrodek. Dziś jest spokojnym fragmentem dawnego systemu obronnego, pamiętającym czasy napięć, zagrożeń i strategicznych decyzji.

Barbakan powstał w XV wieku jako element rozbudowy fortyfikacji miejskich, w okresie gdy zagrożenie ze strony Imperium Osmańskiego stawało się coraz bardziej realne. Był częścią systemu zabezpieczającego wzgórze katedralne oraz najważniejsze budynki miasta. Jego funkcja była jasno określona – miał wzmacniać ochronę bramy oraz stanowić wysunięty punkt obronny, z którego można było kontrolować dostęp do murów. 

Charakterystyczny, półokrągły kształt nie był przypadkowy; taka forma umożliwiała lepszą widoczność i skuteczniejszy ostrzał w przypadku ataku. Niewielkie otwory strzelnicze rozmieszczone w strategicznych punktach świadczą o przemyślanej konstrukcji i znajomości ówczesnej sztuki wojennej. W czasach swojej świetności barbakan był miejscem stałej obecności straży – stąd obserwowano okolice, reagowano na zagrożenia i kontrolowano ruch w obrębie murów miejskich. 

Położenie barbakanu w pobliżu wzgórza katedralnego sprawia, że naturalnie wpisuje się on w trasę zwiedzania tej części miasta. Po odwiedzeniu katedry i spacerze wąskimi uliczkami historycznej dzielnicy, polecam zatrzymać się przy murach, aby spojrzeć na Pécs z perspektywy jego obronnej przeszłości. Widać tu wyraźnie, że miasto było nie tylko ośrodkiem religijnym i intelektualnym, ale także miejscem o znaczeniu strategicznym.

W okresie panowania osmańskiego fortyfikacje odgrywały istotną rolę, a miasto przechodziło przez burzliwe etapy swojej historii. Choć wiele fragmentów dawnych murów nie zachowało się do dziś, barbakan przetrwał jako wyraźny ślad tamtych czasów. Dziś jednak okolice barbakanu są spokojne i pełne zieleni. Kamienne mury kontrastują z roślinnością i są ciekawym tłem do fotografii.

Barbakan z zewnątrz

Galeria Sztuki Nowoczesnej 

To miejsce doskonale pokazuje, że Pecz nie jest wyłącznie miastem zabytków i historycznych warstw, ale także żywym organizmem artystycznym, który nieustannie się rozwija. Wizyta w galerii pozwoli nam zobaczyć, jak współczesna sztuka interpretuje rzeczywistość, jak reaguje na zmiany społeczne i kulturowe oraz jak twórcy z regionu południowych Węgier wpisują się w szerszy, europejski kontekst artystyczny. 

Galeria koncentruje się przede wszystkim na sztuce XX i XXI wieku, ze szczególnym uwzględnieniem artystów węgierskich oraz twórców związanych z miastem Pecz i regionem Baranya. Miasto od dekad posiada silne środowisko artystyczne, a lokalne uczelnie i pracownie przyciągają twórców eksperymentujących z formą, kolorem i materiałem. Wystawy pokazują ewolucję modernizmu, rozwój abstrakcji, sztuki geometrycznej, konceptualnej oraz różnorodnych nurtów postmodernistycznych. Zobaczymy tutaj zarówno prace klasyków węgierskiej awangardy, jak i projekty młodych artystów dopiero budujących swoją pozycję.

Szczególnie interesujące są ekspozycje czasowe, nadające galerii dynamiczny charakter. Program zmienia się regularnie, a najczęściej prezentowane są projekty poruszające tematy aktualne – tożsamość, pamięć zbiorową, relację człowieka z naturą, wpływ technologii na codzienne życie czy przemiany społeczne w Europie Środkowej. Sztuka w tej przestrzeni nie jest oderwana od rzeczywistości, a przeciwnie, stanowi komentarz do współczesnych wyzwań i zachęca do refleksji.

Zarówno wśród stałych, jak i czasowych wystaw, nie dominuje jedno medium. Obok tradycyjnych obrazów i rzeźb pojawiają się instalacje i projekcje wideo, fotografie artystyczne oraz prace wykorzystujące światło i dźwięk. Niektóre realizacje mają charakter interaktywny, angażując widza w sposób bezpośredni. Dzięki temu zwiedzanie staje się procesem aktywnym – odbiorca nie tylko obserwuje, ale także doświadcza i interpretuje na wiele sposobów.

Po intensywnym dniu spędzonym na odkrywaniu zabytków historycznych wizyta w przestrzeni sztuki nowoczesnej daje możliwość spojrzenia na Pecz z innej perspektywy. Kontrast między dawną architekturą miasta a nowoczesnymi formami artystycznymi dodatkowo podkreśla wielowarstwowość tego miejsca i pokazuje jak noweczsna twórczość artystyczna może odzwierciedlać ducha czasu w sercu południowych Węgier.

Kolekcja obrazów w muzeum

Muzeum Csontváry 

Na terenie tego muzeum poznamy dzieła jednego z najwybitniejszych węgierskich malarzy początku XX wieku – Tivadar Csontváry Kosztka. Muzeum nie tylko jest poświęcone twórczości artysty, ale i również kieruje się ku procesowi artystycznemu, pozwalając nam zrozumieć unikatowy styl artysty. 

Ekspozycja muzealna obejmuje zarówno najbardziej znane, monumentalne obrazy Csontváry’ego, jak i mniej znane dzieła wczesnego okresu jego twórczości. Prześledzimy rozwój malarza – od pierwszych prób w pejzażu i portrecie po dojrzałe prace, w których intensywne kolory, subtelne światło i charakterystyczne proporcje tworzą niepowtarzalny styl. Każde dzieło zachwyca precyzją detali, starannie dobraną kolorystyką i sposobem komponowania przestrzeni, co sprawia, że obrazy zyskują monumentalny, niemal teatralny charakter. Widać w nich zarówno fascynację naturą, jak i chęć oddania emocji oraz symbolicznej głębi pejzażu czy sceny przedstawionej.

W osobnych salach obejrzymy szkice, plany i notatki, które pozwalają zrozumieć, jak Csontváry dokładnie przygotowywał się do tworzenia wielkoformatowych pejzaży, jak studiował naturę i architekturę oraz jak jego liczne podróże wpływały na wybór tematów i kompozycję dzieł. Szczególnie interesujące są materiały dokumentujące jego wyprawy do południowej Europy i Bliskiego Wschodu, skąd czerpał inspiracje do malowania pejzaży pełnych światła, egzotycznych form i intensywnej kolorystyki.

W muzeum zwiedzający poznają również kontekst historyczny i społeczny, w którym tworzył artysta. Tivadar Csontváry Kosztka działał w czasach intensywnych przemian społecznych i kulturowych na Węgrzech, a jego twórczość łączyła w sobie zarówno wpływy europejskiego modernizmu, jak i indywidualną ekspresję, wyróżniającą jego dzieła w całej sztuce węgierskiej. Muzeum pozwala zrozumieć, jak jego wizja artystyczna wpisywała się w ówczesny krajobraz artystyczny, a jednocześnie zachowywała pełną autonomię i oryginalność.

Odwiedzając Muzeum Csontváry w Pécs, można poznać artystę, który całe swoje życie poszukiwał własnej drogi w malarstwie, jednocześnie pozostając wiernym swojej wizji i wrażliwości na świat. To miejsce pozwala spojrzeć na miasto oczami artysty, odkryć inspiracje czerpane z natury i kultury, a także zrozumieć, jak unikalna twórczość jednego człowieka może stać się ważnym elementem dziedzictwa kulturalnego całego regionu. 

Muzeum Janusa Pannoniusa 

Z kolei tutaj zanurzymy się w świat jednego z najwybitniejszych poetów renesansowych Węgier – Janusa Pannoniusa, jednocześnie odkrywając intelektualne i artystyczne życie Pécs w XV wieku. 

Ekspozycja muzeum obejmuje zbiór rękopisów, pierwszych druków, listów i dokumentów związanych z życiem i twórczością Pannoniusa. Zwiedzający mogą zobaczyć zarówno poezję łacińską, która zapewniła mu sławę w całej Europie, jak i dokumenty ilustrujące jego działalność polityczną i społeczną. Dzięki temu możemy lepiej zrozumieć, jak wyglądało życie humanisty renesansowego – łączącego działalność artystyczną, intelektualną i publiczną. Sposób prezentacji rękopisów pozwala również przyjrzeć się szczegółom kaligrafii, formy liter i ornamentyki stron, co dodaje dodatkowej wartości edukacyjnej każdej wizycie.

Muzeum nie ogranicza się wyłącznie do twórczości samego Pannoniusa, lecz wprowadza zwiedzających w szerszy kontekst kultury renesansowej węgierskiego miasta. Ekspozycje tematyczne pokazują życie intelektualne i społeczne Pécs w XV wieku – dwory magnackie, życie akademickie, wpływy włoskiego humanizmu oraz kontakty artystyczne i literackie z innymi ośrodkami europejskimi. Dzięki temu zrozumiemy, jak twórczość poety była zarówno wynikiem jego indywidualnej wrażliwości, jak i odpowiedzią na idee i wartości dominujące w Europie renesansu. Pokazywane są również inne postacie kultury węgierskiej tamtego okresu, co pozwala nam zestawić twórczość Pannoniusa z działaniami jego współczesnych i zobaczyć, jak kształtowała się literatura oraz myśl humanistyczna w regionie.

Kolejnym fascynującymi elementami muzeum jest ukazanie warsztatu intelektualnego poety – jego procesu twórczego i źródeł inspiracji. W osobnych salach znajdują się szkice, projekty literackie, notatki i korespondencja, ujawniające rozwój jego poezji i przemyśleń filozoficznych. Między innymi dowiemy się się, w jaki sposób Pannonius pracował nad strukturą wierszy, jak studiował klasyków łacińskich i greckich, a także jak obserwacja życia codziennego i wydarzeń politycznych wpływała na jego twórczość. W ten sposób muzeum nie tylko przybliża poezję, lecz także pozwala zrozumieć intelektualną dyscyplinę, precyzję i wyobraźnię poety.

Odwiedzając Muzeum Janusa Pannoniusa w Pécs, nie tylko poznamy sylwetkę jednego z najwybitniejszych poetów renesansu, ale również zobaczymy, jak literatura, edukacja i życie intelektualne miasta współgrały ze sobą w tamtym okresie. Ta przestrzeń pozwala spojrzeć na Pécs oczami humanistów, zrozumieć wartości, którymi kierowali się mieszkańcy miasta, a także dostrzec, jak dziedzictwo literackie wciąż wpływa na kulturę regionu. 

Pomnik pisarza

Mauzoleum Zsolnay 

Wejście na wzgórze Ledina jest naturalnym, niemal symbolicznym zwieńczeniem zwiedzania miasta. Właśnie tutaj znajduje się Mauzoleum Zsolnay – miejsce spoczynku rodziny, która w XIX i na początku XX wieku nadała miastu zupełnie nowy wymiar.

Droga na Ledinę nie jest wymagająca, ale wystarczająca, by poczuć, że opuszcza się turystyczne serce miasta. Z każdym krokiem robi się ciszej, bardziej lokalnie. Znikają grupy wycieczek, a pojawiają się niewielkie uliczki, ogrody i widoki na dachy Pécs. W pewnym momencie, między zielenią drzew, wyłania się bryła mauzoleum – niewielka, lecz wyrazista. Już z daleka widać, że to nie jest zwykła kaplica grobowa.

Jak już wiemy, rodzina Zsolnayów, na czele z charyzmatycznym przemysłowcem Vilmos Zsolnay, przekształciła lokalną manufakturę w jedno z najważniejszych centrów produkcji artystycznej ceramiki w Europie Środkowej. Ich wyroby trafiały na wystawy światowe, zdobiły reprezentacyjne budynki i prywatne rezydencje. Charakterystyczne dachówki, ozdobne płytki i połyskująca ceramika stały się wizytówką węgierskiej secesji. Mauzoleum na Ledinie jest niejako podsumowaniem tej estetyki – prywatnym projektem, w którym sztuka użytkowa została wyniesiona do rangi symbolu.

Wejście do Mauzoleum

Architektura budowli łączy elementy neoromańskie i neogotyckie, ale to nie forma przyciąga uwagę najmocniej, lecz materiał. Dach pokryty jest szkliwionymi dachówkami o głębokich, nasyconych barwach. W zależności od kąta padania światła powierzchnia mieni się subtelnie odcieniami zieleni, złota i miedzi. Ceramiczne detale zdobią elewację, podkreślają łuki, obramowania i dekoracyjne motywy. To przemyślana prezentacja możliwości technologicznych fabryki.

Wnętrze mauzoleum (jeśli jest dostępne w dniu wizyty) pozwala jeszcze lepiej zrozumieć ambicje rodu. Płytki, ornamenty i detale wykonane w słynnej technice eozyny pokazują, jak daleko wykraczała ich działalność poza zwykłe rzemiosło. Eozyna, opracowana w zakładach Zsolnay, dawała metaliczny, niemal iryzujący efekt, który w epoce secesji stał się synonimem nowoczesności i elegancji. W przestrzeni grobowej nie ma przypadkowych elementów – wszystko jest świadectwem dumy z własnego dorobku.

Wzgórze Ledina samo w sobie zasługuje na chwilę uwagi. To mniej oczywisty punkt na mapie Pécs, pozbawiony komercyjnej otoczki. Spacer tutaj pozwala zobaczyć miasto z dystansu – zarówno dosłownie, gdy patrzy się na panoramę dachów i wież, jak i metaforycznie, gdy myśli biegną ku historii miejsca. Pécs to nie tylko warstwy rzymskie, średniowieczne i osmańskie. To także XIX-wieczny rozwój przemysłowy i artystyczny, którego symbolem stała się ceramika Zsolnay.

Panorama miasta