Śladami historii, sztuki i smaków – poznajmy Norymbergę

Stare Miasto (Altstadt) 

Malownicze wąskie uliczki, monumentalne kościoły, przytulne place i urokliwe mosty czynią Stare Miasto najlepszym miejscem na rozpoczęcie zwiedzania Norymbergi. 

Starówka jest podzielona przez rzekę Pegnitz na dwie części. Na północy znajduje się dzielnica Sebalder Altstadt, skupiona wokół kościoła św. Sebalda (Sebalduskirche), natomiast na południu znajduje się dzielnica Lorenzer Altstadt, której centralnym punktem jest kościół św. Wawrzyńca (Lorenzkirche). 

Z kolei centralny punkt Starego Miasta stanowi Hauptmarkt, czyli Rynek Główny. Jego perłą jest Schöner Brunnen (Piękna Fontanna), z którą wiąże się legenda, iż zakręcenie złotym pierścieniem przynosi szczęście.

Stare Miasto jest też pełne klimatycznych i fotogenicznych zakątków. Stare magazyny wina w Weinstadel, dziś przekształcone w budynki mieszkalne, tworzą bajkowy widok, szczególnie nocą. Z kolei w Handwerkerhof znajdziemy mnóstwo warsztatów, galerii i sklepików z lokalnymi wyrobami. 

Wieczorem Stare Miasto zyskuje zupełnie inny charakter. Uliczki rozświetlone latarniami, odbicia świateł w rzece Pegnitz i dźwięki lokalnych knajpek tworzą niezapomnianą atmosferę. Polecam odwiedzić któryś z norymberskich browarów, by spróbować lokalnego piwa w otoczeniu historycznych murów.

Uliczka w Starym Mieście

Ratusz Starego Miasta (Altes Rathaus)

Historia Altes Rathaus sięga początku XIV wieku, gdy Norymberga stawała się jednym z najważniejszych miast Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Pierwotna część ratusza została wzniesiona w 1332 roku jako siedziba lokalnych władz, sądów i rady miejskiej. Pod koniec XV i na początku XVI wieku Norymberga przeżywała swój złoty wiek – jako centrum handlowe, artystyczne i polityczne. To w tym czasie kompleks ratuszowy został znacznie rozbudowany i zyskał swoją charakterystyczną renesansową fasadę zaprojektowaną przez Hansa Beheima Młodszego.

Fasada ratusza łączy elementy stylu gotyckiego i renesansowego. Strzeliste łuki, detale kamienne oraz proporcje tworzą harmonijną całość, która przyciąga wzrok każdego przechodnia. Wejście główne jest ozdobione bogatymi rzeźbami przedstawiającymi alegorie sprawiedliwości i harmonii społecznej. Są to wyraziste przypomnienia o funkcji administracyjnej i sądowej budynku.

Sala Cesarska (Kaisersaal) to największe i najbardziej reprezentacyjne pomieszczenie w ratuszu. Miejsce to było świadkiem wielu kluczowych wydarzeń, takich jak cesarskie uroczystości czy przyjmowanie najważniejszych gości. Salę wyróżniają ozdobione sufity, masywne dębowe drzwi i witraże, które ukazują heraldyczne symbole Norymbergi.

Izba Rady Miejskiej to mniejsza sala, w której dawniej obradowali rajcy miejscy. Uwagę przykuwa misternie rzeźbione wyposażenie, a zwłaszcza dekoracyjne krzesła radnych, będące symbolem władzy lokalnej.

Na terenie ratusza znajduje się także kaplica, gdzie dawniej radni odprawiali modlitwy przed podjęciem ważnych decyzji. Jej skromne, ale pełne harmonii wnętrze wycisza i wprowadza w nastrój refleksji.

Intrygujące są również podziemne lochy, które pełniły funkcję więzienia i miejsca tortur. Pod ziemią znajdują się mroczne cele, gdzie przetrzymywano oskarżonych o ciężkie przestępstwa, a także stanowiska tortur używane podczas przesłuchań.

Według lokalnych opowieści w lochach ratusza przetrzymywano wielu słynnych skazańców. Polecam posłuchać przewodników, którzy chętnie opowiadają o różnych sądach, które rozgrywały się w tym miejscu.

.

Kościół Najświętszej Marii Panny

Spacerując po malowniczym Starym Mieście w Norymberdze, nie sposób przejść obojętnie obok wspomnianego wcześniej Kościoła Najświętszej Marii Panny (Frauenkirche). Usytuowany na północnej stronie tętniącego życiem placu Hauptmarkt, ten gotycki kościół to jedna z najważniejszych wizytówek miasta i żywe świadectwo jego bogatej historii. 

Budowę Frauenkirche zainicjował w 1352 roku cesarz Karol IV, który zapragnął w ten sposób uczcić ważne wydarzenie polityczne – ustanowienie Norymbergi jako miejsca przechowywania imperialnych regalii (Klejnotów Koronnych Świętego Cesarstwa Rzymskiego). Świątynię wzniesiono na fundamentach dawnej synagogi, zburzonej podczas tragicznych wydarzeń prześladowań żydowskich w 1349 roku.

Na pierwszy rzut oka zachwyca bogato zdobiona fasada kościoła, będąca doskonałym przykładem sztuki gotyckiej. Rzeźby przedstawiają postacie świętych, sceny biblijne oraz alegoryczne motywy natury, które miały na celu uwypuklenie harmonii boskiego stworzenia.

Charakterystycznym elementem fasady jest balkon cesarski, z którego niegdyś ogłaszano ważne dekrety cesarskie i zapowiadano wielkie wydarzenia. Natomiast każdego dnia o godzinie 12:00 na fasadzie kościoła odbywa się spektakularne widowisko – zegar astronomiczny „Männleinlaufen” uruchamia figurki symbolizujące cesarskich elektorów składających hołd Karolowi IV. 

Wchodząc do Frauenkirche, z łatwością poczujemy głębię gotyckiej duchowości. Wnętrze kościoła jest wypełnione harmonią i subtelną ornamentyką, która ukazuje dążenie średniowiecznego człowieka do Boga. Centralnym punktem jest ołtarz główny, ozdobiony rzeźbami i złoceniami przedstawiającymi sceny pasyjne oraz postacie świętych. Na ołtarzu znajdują się również relikwie, które od wieków przyciągają pielgrzymów i czcicieli.

Na uwagę zasługują również witraże w oknach Frauenkirche, przedstawiające sceny z życia Marii oraz postacie świętych. Szczególnie zachwycający jest centralny witraż nad ołtarzem, którego zabarwienie zmienia się w zależności od pory dnia. W kościele znajduje się także wiele pięknych gotyckich epitafiów oraz rzeźbionych detali, które świadczą o dawnym prestiżu Frauenkirche jako miejsca pochówku znamienitych mieszkańców Norymbergi.

Frauenkirche pełni nie tylko funkcję sakralną, ale także ważne miejsce na mapie kulturalnej miasta. Co roku przed świątynią odbywa się słynny Jarmark Bożonarodzeniowy (Christkindlesmarkt), kiedy to z balkonu kościoła, młoda kobieta odgrywająca rolę „Christkind” otwiera jarmark specjalnym prologiem.

Zegar na fasadzie świątyni

Podziemne korytarze pod Starym Miastem

Są to niezwykłe podziemne labirynty, które przez wieki służyły różnym celom – od przechowywania piwa, przez schrony wojenne, aż po kryjówki podczas oblężeń. Spacerując tymi tunelami, doświadczymy kawałka historii, który nie jest widoczny na pierwszy rzut oka, ale jest kluczowy dla zrozumienia unikalnego charakteru Norymbergi.

Historia podziemnych korytarzy sięga XIII wieku. W tamtym czasie Norymberga była jednym z ważniejszych centrów handlowych w Europie, co oznaczało konieczność przechowywania dużych ilości towarów. Miasto zaczęło budować podziemne magazyny, wydrążone w miękkim piaskowcu pod staromiejskimi budynkami. Tunele były wykorzystywane głównie jako piwnice do przechowywania beczek z piwem, które wymagało odpowiednich warunków temperaturowych.

Z biegiem lat system korytarzy rozrastał się, zyskując nowe funkcje. W czasach niepokojów społecznych i wojen mieszkańcy korzystali z podziemi jako miejsc ukrycia przed wrogiem. Z nastaniem II wojny światowej, korytarze przekształcono w schrony dla mieszkańców, chroniące ich przed nalotami bombowymi. Podziemne tunele uratowały tysiące ludzi podczas nalotów alianckich w 1944 i 1945 roku.

Podziemne korytarze możemy zwiedzać podczas zorganizowanych wycieczek z przewodnikiem. Jest to jedyny sposób na poznanie tego fascynującego miejsca, ponieważ większość tuneli nie jest dostępna bez opieki przewodnika ze względu na ich skomplikowaną strukturę i bezpieczeństwo. Przewodnik opowie o tradycjach piwowarskich regionu, podkreślając znaczenie piwa w kulturze miasta.

W korytarzach znajdują się również wystawy prezentujące historię życia w podziemnych schronach w czasie nalotów bombowych. Repliki przedmiotów codziennego użytku, łóżek polowych i materiałów propagandowych pomagają odtworzyć atmosferę tamtych dni. Ponadto niektóre korytarze służyły jako tajne szlaki komunikacyjne, umożliwiające szybki transport towarów lub przemieszczanie się ludzi podczas oblężeń miasta czy nalotów bombowych.

Tunele mają swoją „atmosferę”

Dom Albrechta Dürera

W tej charakterystycznej kamienicy na obrzeżach Starego Miasta, mieszkał i tworzył Albrecht Dürer – malarz, grafik, rysownik i teoretyk sztuki, który swoim talentem wpisał się na karty historii kultury europejskiej. 

Dom, w którym dziś mieści się muzeum, został wybudowany w XV wieku. Albrecht Dürer zamieszkał w nim w 1509 roku wraz ze swoją żoną Agnes i spędził tam ostatnie 20 lat życia. Kamienica była nie tylko miejscem zamieszkania, ale również przestrzenią twórczą i warsztatem artystycznym, gdzie powstawały jedne z najsłynniejszych dzieł mistrza.

Albrecht-Dürer-Haus od razu przykuwa uwagę charakterystycznym wyglądem. Czteropiętrowa kamienica jest typowym przykładem średniowiecznej architektury Norymbergi, łącząc elementy kamienia i drewna. Na elewacji znajdziemy herb z wizerunkiem królika – odwołanie do słynnej ryciny Dürera „Młody Zając”, jak i również inne nawiązania do dzieł mistrza.

Zaczynamy od warsztatu Dürera, gdzie zobaczymy, jak powstawały jego słynne ryciny i grafiki oraz obejrzymy narzędzia, prasy drukarskie oraz techniki, które mistrz wykorzystywał w swojej pracy. Odbywają się tutaj pokazy druku rycin, podczas których przewodnicy przedstawiają proces tworzenia grafiki w czasach renesansu. 

Dzięki rekonstrukcjom kuchni, salonu i sypialni będziemy mogli również spojrzeć na codzienne życie mistrza i jego żony Agnes. Wyposażenie pomieszczeń doskonale odzwierciedla życie mieszczan z wyższych sfer w XV-XVI wieku. Liczne figurki i wazony w subtelny sposób nawiązują do twórczości Dürera.

Ponadto po całym domu rozmieszczone są reprodukcje najsłynniejszych dzieł Dürera, takich jak „Melancholia I” czy „Apokalipsa świętego Jana”. Multimedialne ekspozycje pozwalają nam z bliska przyjrzeć się detalom tych wybitnych prac. Między innymi poznamy techniki stosowane przez Dürera, aby nadać  dziełom unikalny charakter.

W życiu artysty ogromną rolę odegrała też jego żona, Agnes Dürer w życiu artysty. Dowiemy się między innymi, jak wspierała Albrechta, zajmując się finansami domu, sprzedażą jego rycin i codzienną organizacją życia rodzinnego. Z kolei w audytorium zgłębimy wiedzę o twórczości Dürera w formie interaktywnej. Krótkie filmy, prezentacje multimedialne oraz wykłady to idealny sposób, by dowiedzieć się więcej o wpływie tego artysty na sztukę renesansu.

Prasa drukarska w domie-muzeum

Kościół św. Wawrzyńca (Lorenzkirche)

Ten majestatyczny kościół w stylu gotyckim nie tylko zachwyca swoją monumentalnością, ale również opowiada historie zaklęte w kamieniu, witrażach i dziełach sztuki. Wzniesiony ku czci św. Wawrzyńca, z czasem stał się jednym z najważniejszych kościołów Norymbergi i nieodłącznym elementem jej dziedzictwa kulturowego. 

Budowę Lorenzkirche rozpoczęto około 1250 roku, a zakończono dopiero w XV wieku. Długość budowy sprawiła, że na jego architekturę wpływ miały różne epoki, jednak dominującym stylem jest gotyk. Kościół został zbudowany na miejscu wcześniejszej romańskiej świątyni, a jego monumentalna bryła miała podkreślać znaczenie Norymbergi jako jednego z najważniejszych miast Cesarstwa Niemieckiego.

Dwie potężne wieże wznoszące się na 80 metrów dominują nad Lorenzer Altstadt, południową częścią Starego Miasta. Stanowią one symbol równowagi między duchowością i potęgą miasta. Z kolei portal wejściowy zdobią szczegółowe rzeźby, przedstawiające sceny z życia Jezusa i Marii. Motywy biblijne łączą się z elementami przyrody, co odzwierciedla symbolikę jedności boskiego planu i świata ziemskiego.

Okna kościoła zdobią niezwykłe witraże, z których wiele pochodzi z XIV i XV wieku. Ich barwne sceny opowiadają historie biblijne, a gra światła wypełnia wnętrze mistyczną aurą. Najstarsze z nich zafundowali bogaci mieszczanie i cechy rzemieślnicze jako dowód swojego statusu i oddania Bogu.

Kolejnym pięknym dziełem w kościele jest rzeźbione tabernakulum wykonane przez Adama Krafta. Ta gotycka konstrukcja wznosi się na wysokość ponad 20 metrów i zdobiona jest niezwykłymi detalami przedstawiającymi sceny pasyjne. Co ciekawe, postacie w podstawie są prawdopodobnie autoportretami samego rzeźbiarza i jego pomocników. Warto też zwrócić uwagę na ogromny, rzeźbiony krucyfiks, a także na jedne z największych organów w Europie. To arcydzieło instrumentarium liczy ponad 12 000 piszczałek i ma aż 165 rejestrów.

Patronem świątyni jest Św. Wawrzyniec, który był męczennikiem chrześcijańskim, znanym z niezwykłej odwagi i poświęcenia. Legenda głosi, że podczas prześladowań chrześcijan odmówił wydania kościelnych skarbów rzymskim władzom, rozdając je ubogim. Wnętrze Lorenzkirche zawiera liczne nawiązania do postaci św. Wawrzyńca, w tym sceny z jego życia.

Główna nawa w kościele

Biała Wieża (Weißer Turm) I Pomnik Miłości (Ehekarussell)

Kilkaset metrów na zachód od Kościoła świętego Wawrzyńca stoi budowla, która choć otoczona nowoczesną infrastrukturą, to nadal zachowuje swój średniowieczny charakter i przypomina o czasach, gdy Norymberga była ważnym ośrodkiem handlowym i silnie ufortyfikowanym miastem.


Biała Wieża, po niemiecku „Weißer Turm”, stanowiła kiedyś część wewnętrznego pierścienia murów obronnych miasta. Jej nazwa może być nieco myląca, gdyż nie jest biała w sensie koloru. Nazwa została nadana po to, aby odróżnić ją od Czerwonej Wieży, która również istniała w dawnym systemie fortyfikacji. Konstrukcja została zbudowana w XIII wieku z kamienia, z charakterystycznym gotyckim sklepieniem i łukami. Na elewacji wieży wciąż możemy dostrzec ślady dawnych funkcji obronnych – strzelnice, wąskie otwory okienne i masywne mury mówią same za siebie.


Warto też zwrócić uwagę na otoczenie wieży. Tuż obok znajduje się kontrowersyjny, ale bardzo znany Pomnik Miłości – Ehekarussell, czyli fontanna ilustrująca cykl życia małżeńskiego. Została zaprojektowana na podstawie poematu Hansa Sachsa i przedstawia w dość ekspresyjny sposób różne etapy związku – od zauroczenia po konflikty i starość. Niezależnie od tego, czy komuś się podoba, czy nie, jest to jedna z bardziej zapadających w pamięć instalacji artystycznych w przestrzeni miejskiej Norymbergi.

„Biała” Wieża

Kościół św. Jakuba (Sebalduskirche)

Budowę kościoła rozpoczęto około 1230 roku, a jego patronem uczyniono św. Jakuba (Sebalda) – pustelnika i misjonarza, którego legenda zrosła się nierozerwalnie z Norymbergą. Kościół od początku pełnił rolę centrum religijnego dla północnej części miasta, znanej dziś jako Sebalder Altstadt.

Fasada kościoła św. Jakuba jest udekorowana portalami i rzeźbami przedstawiającymi sceny biblijne i wizerunki świętych, w tym samego św. Sebalda, ukazanego jako pielgrzyma z kijem i muszlą. Uwagę zwracają również dwie charakterystyczne, gotyckie wieże wznoszące się na wysokość ponad 60 metrów i będące symbolem północnej części Starego Miasta.

Z kolei wnętrze świątyni łączy w sobie elementy gotyku i stylu romańskiego, a jego surowa, kamienna architektura przypomina o duchowym znaczeniu miejsca. Najważniejszym punktem w kościele jest sarkofag św. Sebalda, arcydzieło renesansowego rzeźbiarza Petera Vischera i jego synów. Został wykonany z brązu i jest udekorowany scenami z życia świętego oraz licznymi postaciami biblijnymi. Według tradycji dotknięcie sarkofagu przynosi zdrowie i szczęście, może warto spróbować?

Wnętrze zdobią także malowidła ścienne oraz witraże, które zdobią okna kościoła. Ich jaskrawe barwy i precyzyjne wzory opowiadają historie ze Starego i Nowego Testamentu. Najstarsze witraże pochodzą z XIV wieku i są jednym z najstarszych przykładów średniowiecznego rzemiosła w Niemczech.

Według legend św. Jakub był pustelnikiem żyjącym na terenach dzisiejszej Norymbergi. Zasłynął cudami, takimi jak rozmnożenie jedzenia dla głodujących czy leczenie chorych. Stał się opiekunem miasta, a jego kult szybko zyskał popularność wśród mieszkańców. Jedna z najpopularniejszych historii o św. Sebaldzie mówi o tym, jak oswoił wilka, który wcześniej atakował okoliczne wsie. Zwierzę towarzyszyło mu aż do śmierci i jest często przedstawiane na jego wizerunkach.

Kościół świętego Jakuba

Most Henkersteg 

Jest to najbardziej rozpoznawalny most w Norymberdze. Jego nazwa dosłownie tłumaczona jako „Most Kata” od razu budzi intrygujące skojarzenia, które prowadzą do mrocznych kart historii miasta. Zbudowany w 1457 roku, od samego początku był związany z dawną profesją kata, która w średniowieczu budziła zarówno respekt, jak i strach.

Most prowadzi do dawnego domu kata, który mieści się w wieży o nazwie Henkerhaus – obecnie zamienionej na muzeum. Kat w Norymberdze był postacią niezwykle ważną, chociaż jego praca była obłożona społecznym tabu. Był odpowiedzialny nie tylko za wykonywanie wyroków śmierci, ale także za utrzymywanie porządku w mieście, co obejmowało oczyszczanie ulic i opiekę nad chorymi na zarazy. 

Henkersteg to drewniany most kryty, co nadaje mu unikalny wygląd. Z jego wnętrza możemy podziwiać piękną panoramę rzeki Pegnitz, średniowieczne budynki oraz zamek widoczny w oddali. Jego konstrukcja w dużej mierze zachowała oryginalny charakter.

Szczególnie polecam wybrać się tutaj wieczorem lub nocą. Drewniana konstrukcja, subtelne oświetlenie i cichy rzeczny szum sprawiają, że to miejsce zachwyca swoim spokojem i tajemniczością. Wielu fotografów uważa Henkersteg za jedno z najlepszych miejsc do uwieczniania Norymbergi, szczególnie podczas “złotej godziny”.

Most Hackenberg

Henkerhaus – Muzeum Kata

Tuż przy Moście Kata znajduje się muzeum poświęcone tej fascynującej postaci i historii wykonywania sprawiedliwości w średniowieczu.  Położone w dawnym domu norymberskiego kata, na malowniczym brzegu rzeki Pegnitz, muzeum to oferuje unikalne spojrzenie na historię, która wzbudza zarówno podziw, jak i dreszcz emocji. Niewiele miejsc w tak szczegółowy sposób ukazuje życie i pracę kata w średniowieczu. 

W czasach, gdy egzekucje były nieodłącznym elementem systemu sądownictwa, kat pełnił ważną, choć niechętnie akceptowaną przez społeczeństwo rolę. Muzeum znajduje się w oryginalnym budynku zwanym Henkerhaus, będącego częścią wieży Fleischbrücke i Mostu Kata (Henkersteg). Jego położenie nad rzeką miało strategiczne znaczenie – kat był osobą niechętnie widywaną w codziennym życiu miasta, dlatego jego dom umieszczono w odosobnionym miejscu. Podczas gdy wiele miast Europy traktowało katów jako wykluczonych ze społeczeństwa, Norymberga doceniała ich pracę, zapewniając im stosunkowo komfortowe warunki życia – choć ciągle izolowane od reszty mieszkańców.

Jednym z najbardziej interesujących (i jednocześnie mrożących krew w żyłach) elementów wystawy są oryginalne narzędzia tortur. Znajdziemy tutaj między innymi maski hańby, czyli metalowe maski nakładane na osoby uznane za przestępców lub po prostu uciążliwych dla społeczeństwa czy topory i miecze, które były używane do wykonywania wyroków śmierci, przede wszystkim przez dekapitację. Każde z narzędzi opatrzone jest szczegółowym opisem, który wyjaśnia, do czego służyło i w jakich okolicznościach było wykorzystywane.

Na wystawie dowiemy się również, jak funkcjonował system sądowy w średniowieczu. Zasięgniemy wielu ciekawych informacji na temat procesów sądowych, metod przesłuchań, ze szczegółowym uwzględnieniem procesów czarownic. Poznamy też prawo obowiązujące w średniowiecznej Norymberdze, w tym jakie były kary za różne przestępstwa.

Praca kata była niezwykle specyficzna i wiązała się z wieloma wyzwaniami, więc z tego tytułu Henkerhaus pozwala zajrzeć do codzienności tej profesji. Wystawa przedstawia również aspekty życia jego rodziny i tego, jak radziły sobie dzieci kata, które często zmagały się z ostracyzmem.

Muzeum organizuje też warsztaty i  prezentacje, które pozwalają lepiej zrozumieć rolę kata. Warto wziąć udział w symulacjach procesów sądowych lub obejrzeć rekonstrukcje średniowiecznych egzekucji (oczywiście w sposób edukacyjny, bez niepotrzebnej dosłowności).

Most Kata i Muzeum – z innej perspektywy

Mury miejskie w Norymberdze (Nürnberger Stadtmauer) 

Zwiedzanie Starego Miasta nie byłoby kompletne bez wędrówki wzdłuż umocnień. Mury otaczające starówkę to nie tylko zabytek, ale także idealne miejsce na piesze wycieczki, które pozwalają odkryć urok dawnej Norymbergi z wyjątkowej perspektywy.

Budowę pierwszych murów miejskich rozpoczęto w XII wieku, gdy Norymberga zaczęła zyskiwać na znaczeniu jako centrum handlowe. W kolejnych wiekach fortyfikacje dalej będą rozbudowywane, zwłaszcza w XIV i XV wieku, co zaowocowało powstaniem jednego z najbardziej rozbudowanych systemów obronnych w Europie.

Mury miały chronić Norymbergę przed najazdami, a także podkreślać prestiż miasta. Zewnętrzne ściany murów wykonano z piaskowca, a ich długość osiągnęła około 5 kilometrów. W całym tym systemie kluczową rolę odgrywały bramy, które pozwalały na kontrolę dostępu do miasta. Najważniejszą jest Brama Frauentorturm, która była głównym punktem wejściowym dla podróżnych przybywających z południa. 

Mury miejskie wzmocniono ponad 80 wieżami, które służyły zarówno jako punkty obserwacyjne, jak i schronienie dla strażników. Polecam zwrócić uwagę na Sinwellturm – położoną przy zamku wieżę o cylindrycznym kształcie, która pełniła funkcję głównego punktu obronnego w północnej części murów. Na uwagę zasługuje też Luginsland, która zapewnia jeden z najlepszych widoków na starówkę.

Choć większość murów możemy oglądać jedynie z zewnątrz, istnieją odcinki udostępnione do spacerów po ich koronie. Jest to na przykład Północny fragment przy Kaiserburg (Zamek Cesarski), gwarantujący przepiękne widoki na miasto i średniowieczne zabudowania. Najlepiej wybrać się na spacer rankiem lub późnym popołudniem, kiedy to światło słoneczne pięknie podkreśla strukturę murów, co tworzy idealne warunki do fotografowania.

Polecam dołączyć do jednej z wielu dostępnych wycieczek z przewodnikiem. Oprócz ciekawych faktów historycznych, dowiemy się także o legendach związanych z fortyfikacjami. W niektórych częściach murów i baszt organizowane są też wystawy i różne wydarzenia, szczególnie w okresie letnim.

Wieża Sinwell (Sinwellturm)

Zamek w Norymberdze (Kaiserburg) 

Nad malowniczym Starym Miastem dumnie wznosi się Zamek Cesarski (Kaiserburg) – symbol potęgi, historii i dawnej świetności tego wyjątkowego miasta. Jest to jeden z najważniejszych i najlepiej zachowanych zamków cesarskich w Niemczech, który od wieków przyciąga uwagę turystów i historyków z całego świata. 

Budowę zamku rozpoczęto już w XI wieku, co czyni go jednym z najstarszych zamków cesarskich w Niemczech. Był on nie tylko symbolem władzy, ale także rezydencją władców Świętego Cesarstwa Rzymskiego podczas ich podróży po rozległych terenach cesarstwa. Norymberga w tamtych czasach była strategicznym punktem – leżała na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych, co czyniło ją idealnym miejscem na królewską fortecę.

Co ciekawe, zamek w Norymberdze nigdy nie został zdobyty podczas średniowiecza, dzięki swoim potężnym fortyfikacjom i strategicznemu położeniu. Renomę zamku trochę “popsuli” naziści, którzy uczynili z niego propagandowe centrum i ważne miejsce spotkań III Rzeszy. Dziś jest to miejsce edukacji historycznej, które przestrzega przed błędami przeszłości.

Zamek składa się z trzech głównych części. Główną częścią jest Zamek Cesarski, gdzie mieściły się cesarskie komnaty i sala tronowa. Kolejną jest Twierdza Burggrafów, czyli zespół budynków mieszkalnych i obronnych należących do burggrafów, lokalnych zarządców zamku. Trzecią są natomiast masywne mury z basztami i bramami, które łączyły zamek z resztą miasta.

Zwiedzając zamek, obowiązkowo musimy się wdrapać na Sinwellturm. Jest to okrągła, wysoka wieża, z której rozciąga się przepiękny widok na panoramę Norymbergi. Warto również zwrócić uwagę na studnię zamkową – Tiefer Brunnen, o głębokości aż 50 metrów, która była niezbędnym źródłem wody w czasach oblężenia.

Kolejnym ważnym punktem zwiedzania są Cesarskie Komnaty (Kaiserliche Gemächer). Głównym pomieszczeniem jest Sala Tronowa, gdzie cesarz przyjmował swoich gości. Natomiast w Komnacie Audiencyjnej omawiano sprawy polityczne, podpisywano traktaty i wydawano edykty. Drewniane sklepienia, tkaniny na ścianach i subtelne detale zdobnicze tworzą atmosferę królewskiej władzy.

Natomiast mistyczne serce Kaiserburga stanowi Kaplica św. Małgorzaty. Charakterystyczne jest to, że jej dwupoziomowy układ symbolizował różnice między życiem duchowym elit a życiem codziennym zwykłych mieszkańców Dolna część była przeznaczona dla służby i mieszkańców zamku. Jest ona skromna i surowa, z kamiennymi łukami i prostymi dekoracjami.

Z kolei górna kaplica była zarezerwowana dla cesarza i jego najbliższego otoczenia. Jest ona znacznie bogatsza w dekoracje, a jej wnętrze zdobią romańskie kolumny i wspaniałe freski. Szczególną uwagę przyciąga wizerunek św. Małgorzaty, patronki kaplicy, która według legendy pokonała smoka. Jest to symboliczny obraz zwycięstwa dobra nad złem, co idealnie wpisuje się w duchowość średniowiecza.

Kaplica nie nosi imienia świętej przypadkowo. Św. Małgorzata z Antiochii była patronką kobiet, które znalazły się w trudnej sytuacji. Według legendy została połknięta przez smoka, ale przeżyła, rozcinając brzuch potwora krzyżem. Jej postać jest symbolem odwagi i niezłomności – cech idealnych dla mieszkańców zamku w czasach oblężenia.

Ogród na terenie zamku

Muzeum Zamkowe w Norymberdze (Kaiserburg Museum) 

Jak wcześniej wspomniałem, Zamek Cesarski jest domem dla muzeum, które gwarantuje fascynujące spojrzenie na historię, kulturę i życie codzienne  w średniowieczu. Główna sala ekspozycyjna to Sala Rycerska (Rittersaal). Znajduje się tu broń, oraz zbroje używane w trakcie bitew. Charakteryzują się one dużą różnorodnością, którą determinowały status i bogactwo właściciela.

W muzeum znajdziemy też makiety i plany zamku ukazujące jego ewolucję na przestrzeni wieków. Multimedialne prezentacje i filmy wyjaśniają, jak budowano mury obronne i baszty, co sprawiało, że Kaiserburg był tak trudny do zdobycia.

Prawdziwym klejnotem jest jednak wystawa insygniów władzy i dokumentów cesarskich, takich jak pieczęcie i listy, a nawet replika cesarskiego jabłka i berła. Pozwalają one spojrzeć na Norymbergę jako na miejsce o kluczowym znaczeniu politycznym w Świętym Cesarstwie Rzymskim.

Muzeum oferuje również dostęp do niektórych wież i tarasów zamku. Spacerując po murach, możemy podziwiać przepiękną panoramę Starego Miasta – czerwoną dachówkę zabytkowych kamienic, wąskie uliczki i spokojną rzekę Pegnitz.

Cesarska korona w muzeum

Germanisches Nationalmuseum 

Jest to największe muzeum poświęcone sztuce i kulturze niemieckojęzycznej w całej Europie. Każdy zakątek tej instytucji zachwyca bogactwem zbiorów i starannością, z jaką prezentowana jest spuścizna kulturalna Niemiec. Muzeum łączy w sobie elementy tradycji i nowoczesności. Budynki muzealne obejmują zarówno zabytkowe fragmenty, takie jak dawne krużganki klasztorne, jak i nowoczesne przestrzenie zaprojektowane przez współczesnych architektów. 

Wizytę rozpoczynamy od sekcji poświęconej średniowieczu. Gotyckie rzeźby, iluminowane manuskrypty oraz religijne artefakty robią ogromne wrażenie. Wśród nich szczególną uwagę przykuwa słynny „Ołtarz z Windsheim” oraz drewniane rzeźby Wita Stwosza, a także figury Madonny, które w niezwykle piękny sposób ukazują estetykę i duchowość epoki.

Rzeźby, malarstwo i meble z okresu renesansu i baroku to również absolutny majstersztyk. Obejrzymy tu dzieła artystów takich jak Albrecht Dürer, których prace stanowią nieocenioną część światowego dziedzictwa kulturowego. Portrety wykonane przez Dürera ukazują jego niesamowitą umiejętność oddawania detali i emocji postaci.

Przechodząc przez kolejne sale obejrzymy zobaczyć rozwój sztuki niemieckojęzycznej w epoce nowożytnej i czasach współczesnych. Ponadto bogaty zbiór przedmiotów codziennego użytku ukazuje, jak zmieniało się życie codzienne mieszkańców Europy Środkowej na przestrzeni wieków. Warto zwrócić uwagę na jedne z najstarszych zachowanych zabawek oraz wspaniale zdobione meble.

Nie mniej wciągająca jest kolekcja historycznych instrumentów muzycznych. Zobaczysz tutaj m.in. lutnie, harfy i fortepiany, które zachwycają nie tylko kunsztem wykonania, ale także swoją wartością historyczną. Czasami w muzeum odbywają się warsztaty muzyczne, podczas których możemy usłyszeć, jak brzmią niektóre z tych unikatowych instrumentów.

Natomiast na miłośników współczesności czeka zbiór awangardowej sztuki XX i XXI wieku. Malarstwo, rzeźba, a nawet instalacje multimedialne pokazują, jak niemieccy artyści odnoszą się do zmian społecznych i technologicznych.

Wystawa w muzeum

Muzeum Zabawek 

Jest to magiczne miejsce, które przeniesie nas w świat dziecięcej fantazji i pozwoli spojrzeć na zabawki jako na ważny element historii i kultury. Samo muzeum znajduje się na Starym Mieście, w pięknej kamienicy z XVI wieku, której wnętrza nadają wystawom historyczny klimat. 

Norymberga była przez wieki jednym z najważniejszych centrów produkcji drewnianych zabawek w Europie. W muzeum obejrzymy między innymi pięknie zdobione koniki na biegunach, drewniane żołnierzyki i zestawy bitewne czy unikalne ręcznie robione lalki z drewna, ubrane w miniaturowe stroje z epoki. Każdy eksponat jest misternie wykonany i pokazuje niezwykłe umiejętności dawnych rzemieślników.

Muzeum prezentuje także mechaniczne kolejki i pociągi z XIX wieku. Szczególną uwagę przyciąga tutaj zestaw firmy Märklin, symbol niemieckiego kunsztu inżynierskiego. Nie mniej ciekawe są samochodziki i motocykle napędzane mechanizmami sprężynowymi oraz figurki mechaniczne, które potrafią wykonywać proste ruchy, takie jak chodzenie czy machanie rękami.

Muzeum ma również sekcję poświęconą edukacyjnym i towarzyskim aspektom zabawy. Znajdziemy tu planszówki z różnych epok, a także zestawy naukowe, które w przeszłości wprowadzały dzieci w świat nauki, od mikroskopów po miniaturowe zestawy chemiczne.

Nie brakuje też nowszych zabawek, w tym kultowych klocków LEGO, samochodzików z serii Hot Wheels czy figurek z popularnych filmów i bajek. Wszystko to daje nam kompletny obraz jak z biegiem czasu ewoluowała zabawa i same zabawki. 

.

Neue Galerie (Nowa Galeria)

Galeria skupia się na promowaniu sztuki nowoczesnej i współczesnej w jej różnorodnych formach – od malarstwa i rzeźby, przez fotografię, po sztukę performansu i instalacje multimedialne. Jej celem jest nie tylko prezentowanie dzieł, ale również angażowanie widzów w aktywną refleksję nad tematami społecznymi, politycznymi i kulturowymi.

Wyjątkowe jest to, że nie znajdziemy tu stałej ekspozycji – wystawy są regularnie zmieniane, więc każda wizyta przynosi coś nowego. Często prezentowane są tutaj dzieła przekraczające granice tradycyjnych technik artystycznych, przykładowo będące instalacjami interaktywnymi czy nawet pracami w wirtualnej rzeczywistości. Rzecz jasna, w galerii nie brakuje też klasycznych form sztuki współczesnej, takich jak obrazy i rzeźby, które często poruszają aktualne tematy społeczne.

Galeria jest znana także z organizacji performance’ów, spotkań z artystami oraz wykładów. Te wydarzenia często towarzyszą wystawom i pozwalają jeszcze lepiej zrozumieć ich kontekst i przesłanie. Polecam sprawdzić aktualne wystawy na oficjalnej stronie galerii. Ich charakter i tematyka mogą się znacząco różnić w zależności od sezonu.

Minimalizm też ma swój urok

DB Museum 

Jest to jedno z najbardziej prestiżowych muzeów kolejowych w Europie i najstarsze na świecie. Pełni ono rolę muzeum historycznego Deutsche Bahn i dokumentuje rozwój niemieckich kolei od ich początków aż po współczesność. 

Chlubą muzeum jest kolekcja oryginalnych pojazdów kolejowych – od pierwszych lokomotyw parowych po nowoczesne składy elektryczne. Wystawa rozpoczyna się w 1835 roku, kiedy to w Niemczech powstała pierwsza linia kolejowa między Norymbergą a Fürth, co czyni to miasto kolebką niemieckiej kolei. Najbardziej fascynujące eksponaty to:

-„Adler” – replika pierwszego niemieckiego pociągu parowego, który rozpoczął działalność w 1835 roku.

-Królowa Ludwika – elegancka lokomotywa używana do przewozów królewskich, która zachwyca detalami wykończenia.

-Lokomotywy towarowe i pasażerskie z różnych epok, pokazujące ewolucję kolei na przestrzeni lat.

Kolejnym elementem muzeum jest ogromna makieta kolejowa, która pokazuje działające miniatury pociągów. Warto zobaczyć w miniaturze życie stacji kolejowej, przemieszczające się składy i drobiazgowo odwzorowane krajobrazy.

DB Museum nie skupia się jedynie na technicznych aspektach kolei. Obejrzymy tu również wystawy poświęcone Wpływowi kolei na rozwój miast i przemysłu, roli kolei w turystyce i kulturze. Wyjątkowo refleksyjna jest wystawa pokazująca, jak kolej była wykorzystywana podczas II wojny światowej, także do celów logistycznych i propagandowych.

Muzeum posiada też symulatory, które na przykład umożliwiają samodzielne prowadzenie wirtualnego pociągu w symulatorze czy ksperymentowanie z modelami technicznymi, które wyjaśniają, jak działają różne elementy infrastruktury kolejowej.

Warto też wiedzieć, że DB Museum regularnie organizuje specjalne wydarzenia i wystawy czasowe, takie jak weekendowe przejazdy historycznymi pociągami w okolice Norymbergi. Obok muzeum znajduje się skansen kolejowy z oryginalnymi torami, wagonami i ręcznymi drezynami.

Stara i nowa ciuchcia

Muzeum Komunikacji (Museum für Kommunikation)

W tej wyjątkowej instytucji odkryjemy, jak rozwój technologii komunikacyjnych wpłynął na sposób, w jaki tworzymy relacje, dzielimy się wiedzą i łączymy się z innymi, jak i również jak rewolucja technologiczna ukształtowała nasze społeczeństwo. 

Pierwsza część wystawy poświęcona jest komunikacji za pomocą poczty. Zobaczymy tu, jak rozwijał się system przesyłania wiadomości – od gołębi pocztowych, przez pierwsze listy, aż po powstanie pocztowych karetek i współczesnych usług kurierskich. Najróżniejsze skrzynki pocztowe oraz karetki pocztowe pokazują, jak na przestrzeni lat zmieniała się poczta.

W muzeum dowiemy się też, jak wyglądały początki telefonii. Przeniesiemy się do epoki, kiedy pojawiły się pierwsze telegrafy, a później słynne aparaty telefoniczne z korbą. Warto zwrócić uwagę na wczesne modele telefonów komórkowych – niezwykle duże i nieporęczne w porównaniu z dzisiejszymi smartfonami, a także ekspozycję pierwszych central telefonicznych, gdzie możemy nawet spróbować połączyć rozmowę za pomocą replik urządzeń.

Rozwój mediów masowych to kolejny krok milowy w historii komunikacji. W muzeum znajdziemy oryginalne odbiorniki radiowe i telewizyjne z lat 30. XX wieku, a także plakaty i reklamy promujące pierwsze transmisje. Posłuchamy pierwszych transmisji w Niemczech, takich jak na przykład lekko kontrowersyjne igrzyska olimpijskie w Berlinie.

Muzeum poświęciło też uwagę epoce cyfrowej, od samych początków. komputerów, powstania internetu, aż po rozwój mediów społecznościowych. Retro-konsole do gier i pierwsze komputery osobiste pokazują początki elektronicznej rozrywki, a zarazem to jak komputery ułatwiły nasze życie.

Będziemy mogli również spróbować kilku ciekawych czynności, między innymi spróbujemy przekazać wiadomość kodem Morse’a czy poeksperymentujemy z historycznymi aparatami fotograficznymi i poznamy magię pierwszych zdjęć analogowych.

.

Tiergarten Nürnberg

Położony na wschodnich obrzeżach Norymbergi, Tiergarten Nürnberg to jedno z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych ogrodów zoologicznych w Niemczech. 

Przestrzeń, którą zajmuje zoo, to malowniczy, pagórkowaty teren poprzecinany skałami, wąwozami, oczkami wodnymi i zagajnikami. Dlatego podczas zwiedzania można odnieść wrażenie, że jest się bardziej w dużym, dzikim parku krajobrazowym niż w typowym zoo. Ścieżki wiją się łagodnie pomiędzy naturalnymi formacjami skalnymi, mostkami i stawami, a zwierzęta przebywają w przestronnych wybiegach otoczonych zielenią, bez wyraźnych barier.

Dla wielu odwiedzających, najciekawszym miejscem w zoo jest Delfinlaguna – pierwsza w Niemczech otwarta laguna dla delfinów. Została otwarta w 2011 roku i od razu wzbudziła duże zainteresowanie ze względu na nowatorskie podejście do utrzymywania delfinów w ogrodzie zoologicznym. Zwierzęta pływają w dużym, zewnętrznym basenie z przeszklonymi ścianami, które umożliwiają obserwację również z poziomu podwodnego. Wokół basenu stworzono widownię w formie amfiteatru, gdzie kilka razy dziennie odbywają się prezentacje i edukacyjne pokazy.

Nie są to tradycyjne występy, ale raczej przemyślane sesje edukacyjne – z naciskiem na pokazanie naturalnych zachowań zwierząt, ich biologii i sposobów porozumiewania się. Dzieci (i dorośli) mogą dowiedzieć się, jak delfiny rozpoznają siebie nawzajem, jak działają ich systemy echolokacji i jak ważne są dla nich kontakty społeczne. Warto wspomnieć również o tym, że norymberskie delphinarium bierze udział w projektach terapeutycznych z udziałem dzieci oraz prowadzi badania naukowe we współpracy z uniwersytetem w Würzburgu.

Natomiast przy wejściu znajduje się nowoczesne centrum Bionicum, które prezentuje mechanizmy przyrody wykorzystywane w nowoczesnej technologii – od piór ptaków, przez budowę skrzydeł ważek, po strukturę skóry rekina. 

Dla najmłodszych przygotowano również strefę „małego zoo” z kózkami, królikami i osiołkami, które można głaskać i karmić. 

Basen z delfinami

Muzeum Historii Naturalnej 

Choć Norymberga słynie przede wszystkim ze swojej bogatej historii i zabytków, muzeum to stanowi ciekawą i edukacyjną odskocznię od tradycyjnych atrakcji turystycznych. 
Ekspozycje muzealne skupiają się na szerokim spektrum zagadnień związanych z historią naturalną – od geologii, przez paleontologię, aż po zoologię i botanikę. Można tam zobaczyć liczne okazy skamieniałości, które obrazują rozwój życia na Ziemi na przestrzeni milionów lat. 


Wśród prezentowanych eksponatów znajdują się zarówno szczątki pradawnych roślin, jak i zwierząt, co pozwala dokładniej zrozumieć ewolucję gatunków oraz zmieniające się warunki środowiskowe. Dla miłośników geologii przygotowano kolekcję różnorodnych minerałów i skał, które zachwycają swoją barwą i strukturą. To także okazja, aby poznać procesy kształtujące naszą planetę.


Dużą zaletą muzeum jest jego przemyślana i przejrzysta aranżacja. Ekspozycje są podzielone tematycznie, co ułatwia zwiedzającym orientację i pozwala na poznawanie zagadnień krok po kroku. Każdy dział jest opisany w sposób przystępny, często wzbogacony o interaktywne elementy, które szczególnie angażują młodszych gości. 


Podczas wizyty w muzeum można zwrócić uwagę na modele zwierząt oraz rekonstrukcje ich naturalnego środowiska. To pomaga lepiej zrozumieć, jak żyły dawne gatunki i jakie miały znaczenie w ekosystemach. Wiele eksponatów prezentowanych jest w sposób realistyczny, co wzbogaca doświadczenie zwiedzania i sprzyja refleksji nad różnorodnością życia na Ziemi.

Wystawa w muzeum

Merks Motor Museum

Ukryte w jednym z mniej oczywistych zakątków miasta, muzeum to skrywa prawdziwe skarby motoryzacji, które zachwycą zarówno fanów klasycznych aut, jak i technologicznych innowacji. 

Merks Motor Museum powstało z pasji i miłości do motoryzacji. Założycielem muzeum jest norymberski kolekcjoner i entuzjasta samochodów, który latami gromadził perełki motoryzacji, a następnie postanowił podzielić się nimi ze światem. Samo muzeum mieści się w przestrzeni dawnej hali przemysłowej, co samo w sobie tworzy wyjątkowy klimat. Ceglane ściany i industrialny charakter wnętrz idealnie pasuje do wystawianych eksponatów.

Największą atrakcją muzeum są niewątpliwie starannie odrestaurowane klasyki, które zachwycają swoim wyglądem i stanem technicznym. Między innymi obejrzymy tu kultowe modele marki Mercedes-Benz z lat 30. i 40. XX wieku i pięknie zachowane egzemplarze Rolls-Royce’a i Jaguara. Każdy pojazd ma swoją tabliczkę informacyjną z opisem historii modelu, ciekawostkami technicznymi oraz informacjami o procesie renowacji.

Fani szybkich aut również znajdą tu prawdziwe perełki, w tym modele Porsche 911 w różnych wersjach, od klasycznych po bardziej współczesne, czy też unikatowe auta wyścigowe, które uczestniczyły w rajdach i wyścigach, w tym legendarnych Le Mans.

Zawiedzeni nie będą również fani “dwóch kółek”. Szczególnie wzrok przykuwają motocykle używane w wojsku, które pełniły kluczową rolę podczas konfliktów zbrojnych, jak i również stylowe skutery Vespa z połowy XX wieku, które oddają klimat włoskiej „la dolce vita”.

Unikatową częścią kolekcji są prototypy i eksperymentalne pojazdy, które nigdy nie trafiły do masowej produkcji, ale stanowiły krok milowy w rozwoju technologii motoryzacyjnych. Przykłady obejmują elektryczne pojazdy eksperymentalne z lat 70. i 80 oraz hybrydowe i ekologiczne sprzed epoki ich powszechnego stosowania.

Warto też zobaczyć kolekcję przedmiotów związanych z historią motoryzacji, w tym znaki drogowe i tablice rejestracyjne z różnych krajów i epok, czy też plakaty reklamowe i katalogi samochodowe sprzed dziesięcioleci.

Dokumentationszentrum Reichsparteitagsgelände

Pośród mnóstwa atrakcji nie da się jednak mówić o Norymberdze bez przywołania jej mrocznego rozdziału związanego z okresem III Rzeszy. Wizyta w Dokumentationszentrum Reichsparteitagsgelände to nie tylko lekcja historii, ale także ważne doświadczenie, które zmusza do refleksji nad ludzką naturą, mechanizmami władzy i odpowiedzialnością za przeszłość. 

Tereny Zjazdów Partyjnych w Norymberdze to ogromny kompleks architektoniczny, który miał stać się symbolem potęgi narodowego socjalizmu. W latach 1933-1938 Adolf Hitler zlecił budowę monumentalnych budowli, które miały być tłem dla masowych zjazdów NSDAP. Kompleks obejmował między innymi Luitpoldarena – ogromny plac parad, mogący pomieścić 150 000 osób czy Kongresshalle – niedokończony monumentalny budynek wzorowany na Koloseum w Rzymie, który miał pomieścić 50 000 ludzi.

Norymberga została wybrana na centrum zjazdów partyjnych ze względu na swoje historyczne znaczenie jako „miasto cesarskie” i dogodną lokalizację w centrum Niemiec. Tereny te miały odgrywać kluczową rolę w propagandzie III Rzeszy, a ich monumentalność miała symbolizować trwałość i potęgę nazistowskiego reżimu.

Centralnym punktem muzeum jest stała wystawa, która szczegółowo opowiada o historii narodowego socjalizmu. Zostaniemy przeprowadzeni przez kluczowe etapy dojścia Hitlera do władzy, rozwój propagandy, masowe zjazdy w Norymberdze oraz przerażające skutki reżimu – Holocaust i zbrodnie wojenne. Obejrzymy oryginalne nagrania z masowych zjazdów NSDAP, które odbywały się na tych terenach i obejrzymy materiały propagandowe, listy i plakaty pokazujące, jak ideologia nazistowska przenikała do każdej sfery życia Niemców.

Po wizycie w muzeum polecam udać się na spacer po pozostałościach Terenów Zjazdów Partyjnych. Choć część trybun Zeppelinfeld została zniszczona po wojnie, wciąż możemy zobaczyć monumentalne schody i słynne podium, z którego przemawiał Hitler. Widok tego miejsca robi ogromne wrażenie i skłania do refleksji nad potęgą propagandy. Z kolei dawny plac parad (Luitpoldhain) jest obecnie spokojnym parkiem. Możemy tu “ochłonąć” oraz zobaczyć, jak zmienia się funkcja przestrzeni w różnych epokach.

Dokumentationszentrum znajduje się na obrzeżach Norymbergi, około 4 km od centrum miasta. Wystawa jest bardzo szczegółowa i porusza trudne tematy, takie jak Holocaust i inne zbrodnie wojenne. Może być to szczególnie trudne dla dzieci i osób wrażliwych.

Właśnie tutaj rozpoczęły się (nie)sławne Igrzyska Olimpijskie w 1936 roku

Zamek Cadolzburg 

Nieopodal Norymbergi, zaledwie 20 kilometrów na zachód, znajduje się niezwykły zabytek, który stanowi doskonałe uzupełnienie wizyty w Norymberdze i pozwala lepiej zrozumieć bogatą historię regionu. Zamek Cadolzburg majestatycznie górujący nad malowniczą miejscowością o tej samej nazwie urzeka swoją średniowieczną atmosferą i architekturą. Ponadto, w tej potężnej twierdzy, poznamy nie tylko życie możnowładców z czasów średniowiecza, ale również historię jednego z najpotężniejszych rodów Niemiec – Hohenzollernów.

Historia zamku sięga początków XII wieku, kiedy to wzniesiono pierwsze umocnienia na strategicznym wzgórzu dominującym nad okolicą. W XIII wieku Zamek Cadolzburg trafił w ręce Hohenzollernów – wpływowego rodu, który wiekami odgrywał kluczową rolę w historii Niemiec i Europy. Z czasem rozbudowywano go i modernizowano, nadając mu formę potężnej twierdzy z kompleksowym systemem fortyfikacji.

Zamek wyróżnia unikalne podejście do prezentacji historii jako nowoczesne muzeum interaktywne, które zaprasza do aktywnego poznawania przeszłości.

Zwiedzanie zamku rozpoczyna się od spaceru po monumentalnym dziedzińcu. Już na pierwszy rzut oka widać potężne mury obronne, wysokie baszty i masywne bramy. Spacerując po murach obronnych, będziemy podziwiać piękne widoki na okoliczne lasy i miasteczko Cadolzburg.

Główna wystawa przeniesie nas w realia życia codziennego mieszkańców twierdzy z czasów świetności Hohenzollernów. Obejrzymy średniowieczne komnaty zamkowe, a dzięki technologii VR (Wirtualnej Rzeczywistości) weźmiemy udział w symulacji turnieju rycerskiego.

Polecam też zajrzeć do zbrojowni, gdzie znajduje się autentyczna kolekcja rycerskiej broni i zbroi. Eksponaty pochodzą zarówno z okresu średniowiecza, jak i późniejszych czasów renesansu. Na koniec warto wejść na szczyt zamkowych murów, z których rozciąga się widok na okoliczne wsie i wzgórza Frankonii. Jest to idealne miejsce na podsumowanie wizyty z aparatem fotograficznym.

Rothenburg ob der Tauber 

Położone nieco ponad godzinę jazdy od Norymbergi, to małe bawarskie miasteczko zachęca do odwiedzin swoimi malowniczymi uliczkami, średniowiecznymi murami, kolorowymi domami i niesamowitą atmosferą. 

Rothenburg ob der Tauber został założony w XII wieku i przez wieki pełnił rolę ważnego ośrodka handlowego na szlaku pomiędzy północą a południem Europy. Jego złoty wiek przypadł na XV i XVI wiek, kiedy był jednym z najbogatszych miast Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Mimo wielu wojen, w tym dewastującej wojny trzydziestoletniej, Rothenburg przetrwał w niemal nienaruszonym stanie, zachowując autentyczną średniowieczną architekturę. W XIX wieku jego urok został odkryty przez romantyków i artystów, co rozpoczęło trwającą do dziś erę turystyki.

Całe stare miasto otoczone jest potężnymi średniowiecznymi murami, które są w doskonałym stanie. Co więcej, spora część murów jest dostępna do zwiedzania – możemy przejść się ich koroną, podziwiając zarówno widoki na starówkę, jak i okoliczne krajobrazy. Polecam wybrać się na południową część fortyfikacji, gdzie znajduje się potężny zespół obronny – Brama Szpitalna (Spitaltor) i Bastion Szpitalny (Spitalbastei).

Natomiast na głównym rynku (Marktplatz) znajduje się przepiękny ratusz. Dolna część budynku pochodzi z XIV wieku i reprezentuje styl gotycki, podczas gdy górne piętra i wieża są renesansowe. Koniecznie musimy wejść na ratuszową wieżę, skąd rozciąga się wspaniały widok na całe miasto i dolinę rzeki Tauber.

Pamiętajmy też, że nie ma wizyty w Rothenburgu bez zdjęcia przy Plönlein – malowniczym skrzyżowaniu, gdzie wąska uliczka rozgałęzia się na dwie strony, otoczona kolorowymi domami i średniowiecznymi wieżami. Ten zakątek wygląda jak żywcem wyjęty z bajki i jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w Niemczech.

Jeśli zostaniemy w mieście na wieczór, to gorąco polecam załapać się na nocną wycieczkę z przewodnikiem w stroju średniowiecznego latarnika, podczas której będziemy mogli zgłębić tajemnice i legendy Rothenburga. Jedną z nich jest opowieść o burmistrzu, który uratował miasto przed zniszczeniem… wypijając za jednym razem ogromny kufel wina.

Ikoniczne rozgałęzienie

Kościół św. Jakuba w Rothenburgu 

W mieście znajduje się również wspaniały Kościół św. Jakuba (St. Jakobskirche), znany na całym świecie dzięki swojemu niezwykłemu ołtarzowi – „Ołtarzowi Świętej Krwi”. Świątynia została wzniesiona w XIII wieku w stylu gotyckim, który w tamtych czasach był symbolem postępu i ambicji architektonicznych. Fasada jest pełna szczegółów, a jej centralnym punktem jest olśniewający portal wejściowy. Rzeźby przedstawiające świętych, oraz smukłe wieże sprawiają, że całość wygląda naprawdę imponująco. 

Warto również zwrócić uwagę na rzeźby i malowidła znajdujące się w całym wnętrzu kościoła. Rzeźby przedstawiają świętych, a ich ekspresja i precyzja wykonania świadczą o mistrzowskim warsztacie artystów średniowiecznych. Z kolei malowidła ścienne przedstawiają sceny biblijne i religijne, które były ważnym elementem edukacji wiernych w czasach średniowiecza. Polecam też zwrócić uwagę na Relikwie świętego Jakuba, patrona świątyni.

Na zakończenie polecam wejść na wieżę kościoła, gdzie będziemy mogli podziwiać nie tylko wspaniały widok na miasto, ale także zegar, który ma specjalną, codzienną ceremonię, odbywającą się o 12 i 18 godzinie.

Ołtarz w świątyni

Niemieckie Muzeum Bożonarodzeniowe

Muzeum mieści się w jednym z najstarszych budynków miasta – w pięknie zachowanej kamienicy z XV wieku, położonej tuż przy rynku. Zobaczymy tu, jak przez wieki rozwijały się niemieckie tradycje związane z Bożym Narodzeniem. Wiele eksponatów pochodzi z XVIII i XIX wieku, kiedy to święta zaczęły zyskiwać na popularności i stawały się coraz bardziej rodzinne. 

Jednym z najważniejszych elementów muzeum jest jego wystawa poświęcona historii choinki oraz kolekcja ozdób choinkowych. Możemy podziwiać ręcznie robione bombki z różnych epok, które przyciągają uwagę swoimi finezyjnymi detalami. Świetnie się to komponuje z ekspozycją różnych szopek – od skromnych, ręcznie wykonanych po skomplikowane, wielkoformatowe konstrukcje z ruchomymi elementami. 

W muzeum możemy również zobaczyć kolekcję tradycyjnych niemieckich zabawek bożonarodzeniowych. Wśród nich znajdują się między innymi drewniane figurki, pojazdy na biegunach czy małe teatrzyki, które w dawnych czasach stanowiły część rodzinnych obchodów świąt. 

Nie brakuje tu również pokazów strojów bożonarodzeniowych, takich jak szaty Mikołaja, czy też innych postaci związanych z tradycjami Bożego Narodzenia w Niemczech. Zobaczymy również, jak zmieniały się formy dekoracji w miarę rozwoju nowoczesnych świąt.