Trondheim – dawna stolica Norwegii

Katedra Nidaros

To nie tylko świątynia, ale także żywy symbol norweskiej tożsamości, często nazywany najważniejszym zabytkiem w kraju. Katedra została wzniesiona w XI wieku, w miejscu pochówku św. Olafa, króla, po śmierci w bitwie pod Stiklestad ogłoszonego świętym. Olaf II stał się nie tylko postacią historyczną, ale również duchowym patronem Norwegii. Jego grób szybko zaczął przyciągać pielgrzymów z całej Skandynawii, co dało początek temu wyjątkowemu miejscu. 

Przez wieki Katedra pełniła funkcję religijnego centrum kraju, a także miejsca koronacji norweskich monarchów. 

Już z oddali budowla robi ogromne wrażenie. Jej zachodnia fasada to kunsztowny gotyk w najlepszym wydaniu – setki rzeźb przedstawiających postacie biblijne, świętych, królów, anioły i sceny z Pisma Świętego tworzą monumentalny fronton, który sam w sobie stanowi osobną historię. Wpatrując się w detale, możemy dostrzec, że każda figura ma swój własny wyraz twarzy. Jedne są zamyślone, inne groźne, jeszcze inne łagodne i serdeczne. 

Nie sposób pominąć wejścia na wieżę. Prowadzi do niej wąska, kamienna klatka schodowa, która z każdym kolejnym krokiem odsłania coraz szerszy widok na Trondheim. Po dotarciu na górę ukazuje się panorama, w której dominują czerwone dachy, zieleń parków i błękit fiordu. To miejsce pozwala spojrzeć na miasto z góry i zatrzymać się na chwilę, nie tylko fizycznie, ale też wewnętrznie.

Piękne organy i witraż w Katedrze Nidaros

Muzeum Reformacji w Domkirkegården

Tuż obok katedry znajduje się muzeum, które oferuje nam fascynującą mieszankę historii religijnej, politycznej i kulturalnej Norwegii. Chociaż sama reformacja w Norwegii przebiegła stosunkowo spokojnie w porównaniu z niektórymi innymi krajami Europy, jej wpływ na tożsamość narodową, strukturę kościoła i codzienne życie mieszkańców był ogromny.

Domkirkegården, czyli „cmentarz katedralny”, to nie tylko muzeum w tradycyjnym rozumieniu – to rozległy kompleks historyczny, na który składają się zarówno stałe ekspozycje wewnętrzne, jak i przestrzenie plenerowe. Sam budynek muzeum mieści się w dawnym pałacu arcybiskupim, który przez wieki był jednym z najważniejszych centrów władzy kościelnej w Norwegii. Po wprowadzeniu reformacji w 1537 roku i przejściu kraju na luteranizm, funkcja tego miejsca uległa zasadniczej zmianie – z katolickiego ośrodka duchowego stało się ono symbolem nowego porządku religijnego.

Wystawy stałe koncentrują się wokół procesu reformacji i jego konsekwencji. Obejrzymy tutaj dokumenty królewskie, oryginalne księgi liturgiczne, które przeszły transformację z łacińskich mszałów na teksty w języku norweskim, a także liczne artefakty z czasów przełomu XVI i XVII wieku. Wrażenie robią również ekspozycje w temacie roli Kościoła w kształtowaniu świadomości narodowej oraz życiu codziennemu mieszkańców Norwegii w epoce przemian. Całość uzupełniają multimedia, które w przystępny sposób prezentują proces sekularyzacji majątków kościelnych, zmiany w liturgii, oraz nową rolę duchownych w społeczności.

Interesującym punktem programu jest też część archeologiczna – muzeum prezentuje efekty wykopalisk prowadzonych wokół katedry Nidaros, gdzie natrafiono na groby z różnych okresów historycznych, w tym także te pochodzące z czasów przedreformacyjnych. Przechodząc przez tę część muzeum, łatwo możemy dostrzec, jak bardzo historia religii w Norwegii jest spleciona z historią samego Trondheim – miasta, które przez wieki było duchową stolicą kraju.

Katedra Nidaros

Pałac Arcybiskupi (Erkebispegården)

Poświęćmy więcej uwagi pałacowi, w którym mieści się muzeum. Choć jego nazwa może sugerować wyłącznie religijne konotacje, to w rzeczywistości ten rozległy kompleks budynków opowiada znacznie szerszą historię – o władzy, wpływach, konfliktach i zmianach, które przez stulecia kształtowały Norwegię. 

Pierwsze wzmianki o kompleksie pojawiają się już w połowie XII wieku, co czyni go jednym z najstarszych zachowanych budynków w całej Skandynawii. Oryginalnie, tutaj mieściła się rezydencja arcybiskupów Nidaros – duchowych i często także politycznych liderów średniowiecznej Norwegii. Jednakże, rola pałacu nie ograniczała się jedynie do spraw religijnych. Arcybiskupi posiadali znaczną władzę administracyjną i wpływy, a ich siedziba była czymś na kształt lokalnego centrum dowodzenia. Wnętrza pałacu służyły do spotkań, planowania, negocjacji, a także do przechowywania ważnych dokumentów i kosztowności.

Wraz z nadejściem reformacji i upadkiem katolickiej władzy duchownej w XVI wieku, Erkebispegården przeszedł w ręce duńskiej administracji królewskiej. Budynek nie został zniszczony, ale przekształcony – jego przestrzenie zaczęły pełnić funkcję garnizonu, rezydencji gubernatorskiej, a także magazynu. 

Z kolei dziś Pałac Arcybiskupi pełni funkcję centrum muzealnego i edukacyjnego. W tzw. Muzeum Pałacowym obejrzymy liczne artefakty odkryte podczas prac archeologicznych, między innymi ozdoby liturgiczne, przedmioty codziennego użytku i elementy architektoniczne. 

Kolejną częścią kompleksu jest Zbrojownia, w której znajduje się pokaźna kolekcja broni – od toporów i mieczy, przez broń palną, aż po pełne zbroje. Eksponaty te nie tylko fascynują jako obiekty techniczne czy artystyczne, ale też pokazują, jak bardzo zmieniało się podejście do konfliktów i obrony na przestrzeni wieków. Szczególnie interesujące są przykłady lokalnych norweskich rozwiązań wojskowych, które nieco różnią się od tych znanych z Europy kontynentalnej. 

Szczególne miejsce w pałacu zajmuje także ekspozycja związana z norweską monarchią. Trondheim było przez stulecia miejscem koronacji norweskich królów, a katedra Nidaros uznawana jest za duchowe serce narodu. Erkebispegården, położony tuż obok, odgrywał istotną rolę w tych uroczystościach – tutaj przygotowywano koronacyjne insygnia, przyjmowano gości oraz odbywały się procesje. W specjalnej sali możemy obejrzeć repliki insygniów królewskich.

Wystawa w Pałacu Arcybiskupim

Muzeum Sztuki w Trondheim (Trøndelag Kunstmuseum) 

Kilka kroków od katedry Nidaros znajduje się bardzo ciekawe muzeum sztuki – refleksyjne, uporządkowane i głęboko zakorzenione w tożsamości regionu Trøndelag.

Stała kolekcja Trøndelag Kunstmuseum to imponujący przegląd norweskiej sztuki, szczególnie tej związanej z regionem środkowej Norwegii. Znajdziemy tu prace zarówno XIX-wiecznych klasyków, jak i współczesnych artystów eksperymentujących z formą i materiałem. Wśród eksponowanych twórców wyróżniają się takie nazwiska jak Harald Sohlberg, znany z symbolicznych i niemal medytacyjnych krajobrazów, czy Håkon Bleken, jeden z najwybitniejszych norweskich malarzy XX wieku, którego twórczość emanuje intelektualnym napięciem i emocjonalną głębią. 

W muzeum obecne są też prace lokalnych artystów, którzy poprzez swoje dzieła opowiadają o codziennym życiu, pamięci  oraz przemijaniu, niekiedy czerpiąc z tradycji ludowej, innym razem inspirując się sztuką konceptualną i abstrakcją.

Trøndelag Kunstmuseum nie ogranicza się jednak tylko do pokazywania dorobku artystów norweskich. Regularnie organizowane wystawy czasowe prezentują także sztukę międzynarodową – często zaangażowaną społecznie, dotykającą tematów takich jak ekologia, tożsamość płciowa, migracja czy relacje między człowiekiem a technologią. Tego typu ekspozycje są kuratorowane z dużą starannością, nie tylko pod względem doboru prac, ale i narracji, jaka towarzyszy całemu doświadczeniu zwiedzania.

Budynek Muzeum Sztuki

Fort Kristiansten 

Historia fortu zaczyna się pod koniec XVII wieku, w cieniu wielkiego pożaru, który niemal doszczętnie zniszczył Trondheim w 1681 roku. Władze duńsko-norweskie, zamiast tylko odbudować miasto, postanowiły zadbać też o jego bezpieczeństwo. Wcześniej Trondheim praktycznie nie posiadało umocnień, które mogłyby skutecznie chronić je od wschodu – kierunku, z którego mogły nadciągać wrogie siły. Aby zapobiec powtórce z historii, rozpoczęto budowę fortu na naturalnie dogodnym, dominującym wzgórzu po drugiej stronie rzeki Nidelva.

Za projekt odpowiedzialny był Johan Caspar von Cicignon, który najpierw przebudował miasto, wprowadzając nowy, siatkowy układ ulic i szerokie alejki przeciwogniowe. Fort miał być kontynuacją – militarnym zabezpieczeniem nowego Trondheim. Efektem był prosty i skuteczny system obronny: kamienne mury, bastiony, fosa, wieża dowodzenia i budynki mieszkalne dla żołnierzy. 

Pierwszy poważny test przyszedł w 1718 roku, gdy Norwegia znalazła się w konflikcie ze Szwecją. Wojska Karola XII próbowały podejść do Trondheim, ale Kristiansten skutecznie zablokował ich manewry od wschodu. Miasto nie zostało zdobyte. Właściwie była to jedyna większa próba militarnego wykorzystania fortu, a z czasem stał się bardziej punktem organizacyjnym i miejscem ćwiczeń niż rzeczywistą linią obrony.

Jednak to, co wydarzyło się na Kristianstenie podczas II wojny światowej, zostawiło ślady, które są odczuwalne do dziś. W czasie niemieckiej okupacji Norwegii, fort został zajęty przez Wehrmacht i zamieniony w miejsce internowania oraz egzekucji. Norwegowie podejrzani o działalność opozycyjną, partyzanci, a także niemieccy dezerterzy – wielu z nich zostało tu rozstrzelanych. Po wojnie, w ramach rozliczeń, również tu wykonywano wyroki śmierci na kolaborantach i niemieckich zbrodniarzach wojennych. Łącznie, w tym miejscu stracono ponad 40 osób. Tablice pamiątkowe oraz prosty pomnik, postawiony nieopodal muru, przypominają o tym rozdziale.

Dziś Kristiansten to przede wszystkim przestrzeń publiczna, dostępna dla wszystkich. Fort nie jest odgrodzony płotem, nie obowiązują tam bilety wstępu, a jego dziedziniec tętni spokojnym rytmem miasta. Mieszkańcy przychodzą tu na spacery, biegacze traktują okoliczne ścieżki jako część swojej trasy treningowej, a studenci często wybierają ten teren jako miejsce spotkań lub krótkiej przerwy między zajęciami. Fort żyje – nie spektakularnie, ale naturalnie, w rytmie codzienności.

We wnętrzu głównej wieży znajduje się niewielkie muzeum z planszami, starymi mapami, wystawą uzbrojenia i fotografiami. Dużo miejsca poświęcono też II wojnie światowej, a w jednej z izb zrekonstruowano warunki, w jakich przetrzymywano więźniów. 

Warto wspomnieć, że Kristiansten to również miejsce, z którego Trondheim można po prostu dobrze zobaczyć. Rozciąga się stąd widok na całą starą część miasta, port, rzekę Nidelva, katedrę Nidaros i okoliczne wzgórza. 

Widok na Trondheim z Fortu Kristiansten

Muzeum Muzyki Ringve (Ringve Musikkmuseum) 

Muzeum mieści się w zabytkowym pałacu Ringve, położonym w jednym z najpiękniejszych zakątków Trondheim, na wzgórzu z widokiem na fiord. Wokół niego znajduje się przestronny park, który stanowi doskonałe miejsce na spacer i odpoczynek.

Kolekcja jest niezwykle bogata i obejmuje szeroką gamę instrumentów z różnych kultur, epok i zakątków świata. Głównym punktem muzeum jest dział poświęcony instrumentom norweskim i skandynawskim. Tutaj polecam zwrócić uwagę na hardangerfiddle, czyli norweską odmianę skrzypiec, której brzmienie jest głęboko zakorzenione w tradycji muzycznej Norwegii. 

Ale to nie tylko instrumenty skandynawskie są sercem tego muzeum. Kolekcja obejmuje również szeroki wachlarz instrumentów z innych kultur. Znajdziemy tu egzotyczne instrumenty z Indii, takie jak sitar czy tabla, a także japońskie shamiseny, peruwiańskie charango, czy afrykańskie djembe. W tym muzeum możemy poczuć, jak różnorodne są tradycje muzyczne na świecie, i jak różne instrumenty kształtują dźwięki różnych kultur.

Muzeum Muzyki Ringve mocno stawia na interaktywność. Możemy samodzielnie spróbować swoich sił w grze na niektórych instrumentach, jak i również posłuchać ich brzmienia. Muzeum organizuje także koncerty muzyki tradycyjnej, warsztaty z muzykami ludowymi czy dni tematyczne poświęcone konkretnej kulturze i związanym z nią instrumentom.

Ringve Museum

Muzeum Rocka

Jest to obowiązkowy punkt na mapie dla każdego, kto pasjonuje się historią muzyki, rockiem i kulturą alternatywną. Już na wejściu wita nas atmosfera pełna dźwięków, plakatów, starych instrumentów i pamiątek związanych z najbardziej ikonicznymi zespołami i artystami. Chociaż muzeum jest stosunkowo kameralne, to z każdą minutą spędzoną w tym miejscu odkrywamy coraz więcej – zarówno o historii muzyki, jak i o wpływie, jaki miała ona na Trondheim i całą Norwegię.

Eksponaty w muzeum są doskonale dobrane, by opowiedzieć o ewolucji rocka w Norwegii, od pionierów, takich jak Motorpsycho, aż po współczesnych artystów, którzy zachowali ducha niezależności, jaki towarzyszył pierwszym norweskim grupom rockowym. Dowiadujemy się, jak wielką rolę w rozwoju sceny muzycznej odegrały lokalne festiwale, w tym Trondheim Rocks, które stały się platformą dla artystów z całego kraju.

Na wystawach obejrzymy również stare gitary, sprzęt, plakaty koncertowe i karty biletowe, które przypominają o niezapomnianych wydarzeniach w historii muzyki. Szczególną atrakcją są osobiste pamiątki artystów, które często opowiadają emocjonalne historie o drodze do sukcesu i wyzwań, przed którymi stawali.

Na wystawach nie brakuje także informacji o artystach i zespołach, które w latach 80. i 90. wywarły ogromny wpływ na norweską scenę rockową. Z pewnością można tu spotkać takie ikony, jak Satyricon, Dimmu Borgir czy Turbonegro, które wpisały się na stałe w historię muzyki metalowej, mając swoje korzenie w Trondheim.

Muzeum Rocka w Trondheim to jednak nie tylko przeszłość. Obecnie jest także miejscem, które na bieżąco śledzi rozwój współczesnej sceny muzycznej. Regularnie odbywają się tu wystawy poświęcone współczesnym artystom, a także wydarzenia, które wciąż przyciągają fanów muzyki. Muzeum pełni rolę nie tylko edukacyjną, ale także integrującą młodsze pokolenia z kulturą rocka.

Muzeum organizuje również warsztaty muzyczne i spotkania z artystami, które pozwalają zwiedzającym na chwilę poczuć się częścią norweskiego świata muzyki. To także miejsce, które wspiera młodych artystów, dając im platformę do zaprezentowania swoich utworów.

Muzeum Rocka

Stiftsgården 

Mimo że pałac nie należy do najbardziej znanych atrakcji turystycznych w Norwegii, to z pewnością wyróżnia się swymi pięknymi wnętrzami oraz wyglądem w kulturę i tradycje Norwegii.

Stiftsgården to największy drewniany pałac w Norwegii. Został zbudowany w latach 1774-1778 na zlecenie gubernatora Trondheim, hrabiego Jacobsa von der Osten-Sackena. Z racji swojej funkcji pełnił rolę rezydencji gubernatora, a w 1900 roku stał się nawet oficjalną rezydencją królewską. Od tego czasu budynek służy jako miejsce pobytu rodziny królewskiej podczas ich wizyt w tym mieście.

Pałac wyróżnia się na tle innych budynków Trondheim swoją elegancką, klasycystyczną architekturą w stylu empire. Budowla ma prostą, ale bardzo harmonijną bryłę, z wysokimi oknami, dużymi drzwiami i charakterystycznymi detalami, które podkreślają jej majestatyczność. 

Jednak to, co naprawdę zachwyca, to wnętrza Stiftsgården. Choć pałac nie jest gigantycznym kompleksem jak inne europejskie rezydencje, jego wnętrza zachwycają elegancją i wytwornością. Przechadzając się po poszczególnych pomieszczeniach, poczujemy się jak goście królewscy, którzy przybyli do Trondheim na audiencję. Oryginalne meble z XVIII i XIX wieku oraz zdobienia ścian, żyrandole, rzeźby i obrazy nawiązują do klasycystycznych wzorców, tworząc spójną i pełną elegancji przestrzeń.

Niezwykle ciekawym elementem wnętrza jest duża klatka schodowa, która stanowi centralny punkt pałacu. Wykonana z drewna, ozdobiona finezyjnymi balustradami i sztukateriami, jest jednym z najbardziej imponujących elementów architektonicznych budynku. Warto również zwrócić uwagę na różne sale, które były używane do spotkań i przyjęć. 

Stiftsgården to jednak nie tylko wnętrza i architektura, ale także jego piękne otoczenie. Wokół budynku rozciąga się zadbany ogród, który stanowi doskonałe miejsce na krótki odpoczynek. Drzewa, kwiaty i rośliny charakterystyczne dla norweskiego klimatu nadają temu miejscu wyjątkowy, spokojny charakter. 

Budynek muzeum

Most Gamle Bybro (Stary Most)

Jest to to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Trondheim. Choć most sam w sobie jest stosunkowo niewielki, to stanowi doskonały przykład norweskiej inżynierii oraz pięknych widoków.

Pierwsza wersja mostu została zbudowana w 1681 roku, a jej celem było połączenie zachodniej części Trondheim z wschodnią. Wówczas most był drewniany i stanowił niezwykle ważny element infrastruktury, umożliwiając mieszkańcom łatwiejszy dostęp do centrum miasta. Z kolei dzisiejsza wersja Mostu Gamle Bybro, której budowa rozpoczęła się w 1861 roku, opiera się na charakterystycznych, drewnianych elementach, które nadają mu niepowtarzalny wygląd. Dodatkowo, most jest ozdobiony piękną, czerwono-białą bramą, która stanowi jeden z jego najważniejszych elementów wizualnych.

Spacerując przez most, możemy podziwiać zarówno jego architekturę, jak i wspaniałe widoki na miasto, rzekę Nidelv oraz okoliczne zabudowania. Widok na kolorowe domy wzdłuż rzeki, zwłaszcza w godzinach popołudniowych, kiedy słońce oświetla budynki, jest jednym z najbardziej najładniejszych obrazów w Trondheim. 

Z jednej strony rozciąga się widok na malowniczą dzielnicę Bakklandet, gdzie wąskie uliczki i kolorowe domki tworzą niemal baśniowy klimat. A z drugiej strony most prowadzi do głównych części Trondheim, z charakterystycznymi budynkami, takimi jak katedra Nidaros, które wznoszą się nad miastem. Rzeka Nidelv, która przepływa pod mostem, dodaje temu widokowi jeszcze większego uroku. Woda w rzece, odbijająca światło, sprawia, że cała sceneria staje się jeszcze bardziej malownicza, zwłaszcza o wschodzie i zachodzie słońca. 

Na Starym Moście

Wieża Tyholttårnet 

Wieża Tyholttårnet została wybudowana w 1985 roku i od początku miała pełnić rolę wieży telewizyjnej i radiowej. Jej wysokość wynosi 124 metry, a lokalizacja na wzgórzu Tyholt dodatkowo potęguje wrażenie dominacji nad panoramą miasta. Początkowo wieża była jedynie elementem infrastruktury technicznej, obsługując komunikację radiowo-telewizyjną, ale z czasem zyskała nową funkcję – stała się atrakcją turystyczną, szczególnie dzięki restauracji obrotowej, która znajduje się na wysokości 74 metrów.

To, co najbardziej wyróżnia Tyholttårnet spośród innych wież widokowych w Norwegii, to wspomniana restauracja Egon, która nie tylko serwuje dania kuchni norweskiej, ale również powoli się obraca. Pełen obrót zajmuje około godziny, więc podczas jednego obiadu lub kolacji możemy zobaczyć całe Trondheim – od centrum miasta z katedrą Nidaros, przez rzekę Nidelv, aż po fiord i okoliczne wzgórza.

Wnętrze restauracji utrzymane jest w stylu typowym dla sieci Egon – przytulne, z elementami rustykalnymi i dużym naciskiem na wygodę gości. Menu oferuje szeroki wybór dań, w tym opcje dla wegetarian i osób szukających czegoś lżejszego. Wieża bywa też miejscem różnych wydarzeń, na przykład wieczorów tematycznych czy świątecznych kolacji. 


Muzeum Żydów (Jødisk Museum)


Z dala od głównych szlaków turystycznych, kryje się miejsce, które choć nie jest popularne, to zdecydowanie zasługuje na uwagę każdego, kto interesuje się historią, tożsamością i pamięcią zbiorową. Mowa o Synagodze w Trondheim oraz mieszczącym się w jej wnętrzu Jødisk Museum Trondheim. O ile wiele europejskich miast może się pochwalić bogatym dziedzictwem żydowskim, o tyle w Norwegii, gdzie populacja żydowska zawsze była stosunkowo niewielka, takie miejsca mają szczególną wartość – są głosem historii, który mógłby łatwo zamilknąć, gdyby nie świadoma troska i kuratorska praca wielu ludzi.


Budynek synagogi powstał w 1864 roku jako… pierwsza stacja kolejowa w Trondheim. Dopiero w latach 20. XX wieku został nabyty przez lokalną społeczność żydowską, która wówczas liczyła zaledwie kilkadziesiąt osób. Po adaptacji do potrzeb religijnych, w 1925 roku odbyła się oficjalna ceremonia wyświęcenia. Dziś pełni nadal funkcję modlitewną, choć nabożeństwa odbywają się jedynie podczas większych świąt lub z okazji specjalnych wydarzeń. 


Natomiast w zwykłe dni przestrzeń ta działa jako muzeum. Najważniejszym elementem muzeum jest wystawa stała pod tytułem „Home. Gone. Holocaust i Trondheim”, która została otwarta w 2019 roku, w ramach obchodów 75. rocznicy deportacji Żydów z Norwegii. Wystawa nie opowiada historii Holokaustu w sposób ogólny, ani nie przytłacza suchymi datami. Zamiast tego skupia się na mikrohistorii – prezentuje losy szesnastu konkretnych osób pochodzących z Trondheim i północnych regionów Norwegii, które padły ofiarą nazistowskiego terroru. Ta wystawa nie przemawia przez gabloty i eksponaty, lecz przez opowieści – intymne, szczegółowe, uzupełnione zdjęciami z rodzinnych albumów, cytatami z listów i relacjami ocalałych.


Ciekawym rozszerzeniem wystawy jest aplikacja mobilna o tej samej nazwie („Home. Gone.”), dostępna na smartfony. Dzięki niej możemy wyruszyć w spacer po Trondheim i odwiedzać miejsca związane z przedstawionymi osobami: ich domy, sklepy, szkoły, a także miejsca, w których ich zatrzymano czy upamiętniono. To świetne narzędzie łączące muzealną narrację z przestrzenią miasta – pokazuje, że historia nie jest zamknięta w murach muzeum, lecz wpisana w ulice, fasady budynków i miejską codzienność.


Ale Jødisk Museum Trondheim to nie tylko Holokaust. Inna ważna wystawa, zatytułowana „From Shtetl to Stiftstad”, pokazuje szerszy kontekst – opowiada o emigracji Żydów z Europy Wschodniej do Norwegii w XIX wieku, ich próbach zaadaptowania się do nowego otoczenia, tworzeniu społeczności, integracji i napięciach. Dowiemy się tutaj, jak wyglądało codzienne życie żydowskich rodzin w Trondheim, gdzie mieszkali, czym się zajmowali, jak obchodzili święta, z jakimi stereotypami musieli się zmagać. 


W sezonie letnim muzeum organizuje także spacery z przewodnikiem po dzielnicy żydowskiej Trondheim, zwanej „Nerbyen”. Można podczas nich odwiedzić między innymi pomnik Cissi Klein – dziewczynki deportowanej w 1942 roku do Auschwitz, która stała się jednym z symboli norweskiego dzieciństwa przerwanego przez Holokaust.

Synagoga i Muzeum Żydów

Muzeum Nauki (Vitensenteret)  

Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się typową atrakcją dla rodzin z najmłodszymi, w rzeczywistości to znacznie więcej niż interaktywne centrum nauki. Działa tu zasada: „nie tylko patrz – dotknij, uruchom, sprawdź”. Jest to idealne miejsce, aby się oderwać od klasycznego zwiedzania i na chwilę wrócić do dziecięcej ciekawości świata.

Vitensenteret jest podzielone na kilka stref tematycznych, które dotyczą różnych dziedzin nauki: fizyki, biologii, chemii, matematyki, technologii, inżynierii i astronomii. W każdej z nich możemy nie tylko przeczytać informacje na temat konkretnych zjawisk, ale też samodzielnie przeprowadzić eksperyment, uruchomić model czy przetestować teorię w praktyce. 

Dla przykładu – w sekcji poświęconej optyce możemy samodzielnie ustawić soczewki i lustra, tworząc złudzenia optyczne. W innej części możemy sprawdzić, jak działa siła odśrodkowa, zbudować most z klocków konstrukcyjnych albo uruchomić symulację zderzeń cząstek. Dużą atrakcją jest także planetarium, w którym regularnie odbywają się pokazy filmowe i prezentacje o kosmosie po angielsku. 

Co istotne, Vitensenteret nie ogranicza się do bycia miejscem ekspozycyjnym. Bardzo często organizowane są tutaj warsztaty, pokazy naukowe i wydarzenia tematyczne. Często są one związane z konkretnymi zjawiskami (np. energia odnawialna, robotyka, kodowanie) i prowadzone są w sposób angażujący, czyli nie jako wykłady, ale jako praktyczne sesje, których uczestnicy mają okazję „zrobić coś sami”. 




Muzeum Morskie 


Trondheim to miasto o bogatej historii i silnych związkach z morzem, a właśnie tutaj najlepiej zrozumiemy lokalną tożsamość i historię przez pryzmat morskiego dziedzictwa. Muzeum znajduje się w nadbrzeżnej części miasta, stanowiącej idealne tło do znajdujących się w środku wystaw.


Wśród eksponatów uwagę zwracają na siebie modele statków, które chronologicznie odzwierciedlają zmiany technologiczne oraz ewolucję designu jednostek pływających. Dodatkowo, na wystawach znajdują się rozmaite  elementy wyposażenia statków, które ilustrują techniczne aspekty żeglugi. Całość opatrzona jest obszernymi opisami, które pomagają nam zrozumieć, jak skomplikowanym i wymagającym zajęciem była (i nadal jest) praca na morzu.


Kolejnym ciekawym elementem muzeum są archiwalne fotografie i dokumenty, które pokazują życie mieszkańców Trondheim oraz całej Norwegii z morskiej perspektywy. Opowieści o wyprawach, połowach, sztormach i codziennych zmaganiach z naturą nadają ekspozycji autentyczny i ludzki wymiar. 


Muzeum przygotowało również specjalne strefy, gdzie młodsi goście mogą poznać podstawy nawigacji, dowiedzieć się, jak działały dawniej statki, a nawet spróbować swoich sił w budowie modeli łodzi. 

Wejście do muzeum

Muzeum Przyrodnicze (NTNU Vitenskapsmuseet)

Jest to najstarsze muzeum przyrodnicze w Norwegii, funkcjonujące od 1760 roku, będące częścią Norweskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego (NTNU).

Wnętrze muzeum podzielone jest na kilka części tematycznych. Zacznijmy od fauny Norwegii, gdzie znajdują się wystawy przedstawiające zwierzęta zamieszkujące lasy, góry, wybrzeża i wody fiordów. Niektóre okazy prezentowane są w kontekście ekosystemów, dzięki czemu łatwo zrozumiemy zależności między gatunkami i środowiskiem. 

Ciekawą część muzeum stanowi również dział poświęcony geologii i paleontologii. Tutaj obejrzymy skamieniałości, minerały i modele pokazujące, jak kształtował się krajobraz Norwegii przez miliony lat. Są też eksponaty dotyczące trzęsień ziemi, lodowców i powstawania fiordów – wszystko wyjaśnione bez nadmiaru technicznego żargonu i mnóstwem ciekawych faktów.

Muzeum nie pomija także człowieka jako elementu przyrody. Jedna z wystaw opowiada o relacji między ludźmi a środowiskiem w Norwegii – zarówno dawniej, jak i dziś. Między innymi zobaczymy, jak zmieniały się metody zbieractwa, łowiectwa, a także podejście do ochrony przyrody i zrównoważonego rozwoju. 

Zaraz za muzeum rozciąga się ogródek botaniczny należący do NTNU – niewielki, ale bardzo różnorodny. Zastaniemy tu kolekcję roślin z różnych stref klimatycznych Norwegii, a także dział z roślinami użytkowymi i leczniczymi. Spacer po ogrodzie to przyjemny dodatek do zwiedzania, szczególnie wiosną i latem, gdy wszystko kwitnie i tętni życiem. Wstęp do ogrodu jest bezpłatny.

.

Muzeum Społeczeństwa w Trondheim (Sverresborg Trøndelag Folkemuseum)

Ta instytucja daje nam możliwość dowiedzenia się, czym właściwie jest „Trondheim”. Zwiedzanie rozpoczynamy od skansenu, w którym odtworzono tradycyjne budynki, gospodarstwa i warsztaty. Spacerując po terenie muzeum, poczujemy się jak w podróży do przeszłości. Stare, drewniane domy, które są typowe dla regionu Trøndelag, stanowią doskonały przykład lokalnej architektury. Budynki są starannie odtworzone, a po wejściu do ich wnętrz,  zobaczymy, jak wyglądało życie codzienne dawnych mieszkańców, jakie narzędzia i sprzęty wykorzystywali, oraz jak urządzali swoje domy.

Do szczególnie interesujących elementów skansenu należy możliwość zapoznania się z tradycyjnymi norweskimi technikami budowlanymi. Między innymi dowiemy się, jak w przeszłości wznoszono budynki przy użyciu drewnianych bali i kamienia, a także poznamy techniki używane w rolnictwie, pasterstwie czy hodowli zwierząt. Warto zwrócić uwagę na to, jak dobrze zintegrowano życie ludzi z naturą, co jest charakterystyczne dla większości tradycyjnych społeczności w Norwegii.

Muzeum Społeczeństwa posiada również szereg interaktywnych wystaw poświęconych codziennym czynnościom, które dawniej wykonywano w domach, takim jak gotowanie, tkactwo, czy szycie. Muzeum organizuje także warsztaty rzemieślnicze, podczas których będziemy mogli spróbować swoich sił w tradycyjnych technikach, takich jak robienie koralików, tkanie na krosnach, czy wyplatanie koszy. 

Nie powinniśmy też pominąć ekspozycji poświęconych norweskiemu rzemiosłu i sztuce ludowej. W jednej z wystaw obejrzymy bogatą kolekcję tradycyjnych norweskich strojów, które były noszone przez mieszkańców Trøndelag. Dzięki temu zwiedzający mogą poznać różnice w strojach w zależności od regionu, a także dowiedzieć się, jakie znaczenie miały różne elementy ubioru w kontekście tożsamości społecznej i kulturowej. W muzeum znajdują się również eksponaty związane z rzemiosłem, takie jak wyroby z drewna, ceramiki, a także przedmioty codziennego użytku wykonane w dawnych warsztatach.

Nowoczesne wystawy multimedialne to kolejny atut muzeum. Przy wykorzystaniu technologii, takich jak projekcje filmowe, fotografie, interaktywne panele i rekonstrukcje, możemy odkrywać historie ożywione przez dźwięki, obrazy i opowieści. Dzięki tym wystawom możemy lepiej zrozumieć nie tylko codzienne życie dawnych mieszkańców Trondheim i Trøndelag, ale również istotne wydarzenia historyczne, które miały miejsce na tych ziemiach.

Całość pięknie uzupełniają tradycyjne norweskie festiwale, podczas których dane nam będzie uczestniczyć w obrzędach, tańcach, a także pokazach rzemiosła, tradycyjnej kuchni i sztuki ludowej.

Na terenie skansenu

Munkholmen 

Ta mała wyspa, położona zaledwie kilkaset metrów od wybrzeża, jest najlepszym miejscem na chwilę oddechu. Na wyspę możemy dostać się promem, który odpływa regularnie z nabrzeża Ravnkloa w centrum Trondheim. Jest to świetna okazja, by zobaczyć Trondheim z innej perspektywy – z tafli fiordu. 

Munkholmen, co w dosłownym tłumaczeniu znaczy „Wyspa Mnicha”, na przestrzeni wieków pełniła wiele funkcji. Już w IX wieku istniało tu opactwo Benedyktynów (stąd też nazwa). Następnie, w XVII wieku, Duńczycy zbudowali tutaj twierdzę mającą za zadanie chronić Trondheim przed atakami od strony morza. Mniej chlubnie, twierdza była również używana jako więzienie, w którym przetrzymywano między innymi politycznych przeciwników duńskiego królestwa.

W sezonie letnim możemy wziąć udział w wycieczkach z przewodnikiem, które obejmują zwiedzanie starej fortecy.  Przewodnicy opowiadają o codziennym życiu mnichów, o oblężeniach, jak i również o losach więźniów, którzy spędzali tu lata w izolacji od świata.

Munkholmen ma bardzo specyficzny klimat – trochę jak mała, prywatna wyspa, która nie została jeszcze w pełni pochłonięta przez komercję. Mimo że jest popularna, szczególnie latem, nie traci swojego lokalnego charakteru. Warto zabrać ze sobą coś do picia – chociaż jest tu kawiarnia, nie zawsze jest otwarta poza sezonem. 

Wyspa Munkholmen

Muzeum Nauki Vitensenteret 

Choć słowo „muzeum” może kojarzyć się z gablotami i eksponatami za szkłem, tutaj podejście jest zupełnie inne – odwiedzający nie tylko mogą, ale wręcz powinni dotykać, kręcić, przesuwać, badać i testować. To miejsce, które nie narzuca dystansu, ale zachęca do interakcji.

Już od progu wita nas przestrzeń otwarta, kolorowa, przyjazna i przede wszystkim przemyślana pod kątem użytkownika. Ekspozycje muzealne podzielone są tematycznie. Odwiedzający mogą zgłębiać różne dziedziny nauki: fizykę, chemię, biologię, matematykę, astronomię, informatykę czy ekologię. Każda sala ma swój klimat i zestaw aktywności. Przykładowo możemy zbudować i przetestować most z gąbczastych klocków, by sprawdzić, czy wytrzyma nacisk, zagrać na instrumentach tworzonych z codziennych przedmiotów, albo stanąć w roli inżyniera próbującego zoptymalizować działanie turbiny wodnej. Niektóre instalacje wymagają współpracy, więc świetna okazja, by zwiedzać w parze lub w grupie i razem dochodzić do rozwiązań.

Dużą część muzeum zajmują też symulatory i stanowiska wykorzystujące wirtualną rzeczywistość. Możemy „odlecieć” w kosmos, odbyć wirtualny spacer po wnętrzu ludzkiego organizmu, albo wejść w skórę operatora maszyny przemysłowej. Te doświadczenia są nie tylko widowiskowe, ale też zaprojektowane tak, by przekazywać konkretne informacje w przystępny sposób. Wrażenie robi również przestrzeń poświęcona energii – możemy zrozumieć, jak działa elektrownia wodna czy w jaki sposób człowiek może wytwarzać prąd, kręcąc specjalnym rowerem.

Warto zaznaczyć, że Vitensenteret nie ogranicza się do ekspozycji stałej. Regularnie odbywają się tu pokazy naukowe, warsztaty, prelekcje i wydarzenia specjalne. Często organizowane są tematyczne dni poświęcone na przykład robotyce, ekologii, ciału człowieka czy nauce o kosmosie. 

.

Fjord Trondheim 

Podczas pobytu w Trondheim trudno nie zauważyć, jak bardzo miasto jest związane z fiordem. Polecam wybrać się na spacer wzdłuż Ladestien, jest to ścieżka piesza i rowerowa prowadząca z centrum wzdłuż linii brzegowej. W trakcie przemierzania trasy będziemy mijać małe plaże, skały i punkty widokowe oraz tablice informacyjne o lokalnej przyrodzie i historii. 

Również dla osób lubiących aktywności na wodzie, Trondheim Fjord daje kilka opcji. Wypożyczalnie kajaków i paddleboardów pojawiają się w sezonie, szczególnie w okolicach mariny Skansen. Woda w fiordzie może być chłodna, ale przy spokojnej pogodzie i dobrym ubraniu to bardzo relaksująca forma zwiedzania – szczególnie że z perspektywy wody pięknie widać inne fragmenty miasta: stocznię, port, stary most kolejowy.

No i nie zapominajmy o rejsach, które odbywają się regularnie, zwłaszcza w cieplejszych miesiącach. Większość wycieczek po Trondheim Fjord nie ogranicza się tylko do podziwiania widoków – są to także rejsy edukacyjne. Niektóre z nich koncentrują się na opowieściach o wikingach, historii regionu, czy wpływie fiordu na rozwój gospodarczy Trondheim. W ich trakcie posłuchamy ciekawych anegdot związanych z dawną żeglugą, a także poznać miejscową faunę i florę.

Jeśli szukamy bardziej intymnej atmosfery, zawsze możemy rozważyć wynajem prywatnej łodzi lub czarter rejsu na fiordzie. W Trondheim jest kilka firm, które oferują możliwość wynajmu jachtu lub małej łodzi, co pozwala na pełną swobodę w planowaniu trasy i czasu rejsu. 

Miasto i Fjord Trondheim